Terug naar Travel pagina

Naar trip homepage (met foto's)

Patagonië dagboek.

Jan Flokstra.

18 december 1998 - 17 januari 1999.

Introduktie.

Dit is het dagboekverslag van de Vreemde Voettocht naar Patagonië van de NKBV gehouden eind december '98, begin januari '99. Dit dagboekverslag is tijdens de reis ingetikt op een psion-3mx handcomputer. Later zijn notities die onder tijdsdruk compact waren ingetikt uitgewerkt. Omdat het dagboek voor niet-ingewijden moeilijk te volgen is zijn ter verduidelijking omkaderd wat geografische beschrijvingen toegevoegd. Kaarten van Patagonië en de wandelgebieden zijn aan het einde bijgevoegd.

Deelnemers: Henk, Jose, Adrie, Peter, Wendy, Tibor, Elly, Marcel, Jaro en Jan.

Dagboek.

Vrijdag 18 december.

18:10 Vertrekhal Schiphol.

Het begint goed. We staan niet in de computer voor de vlucht naar Madrid. Henk en Jose proberen nu of we op een andere vlucht meekunnen, misschien wel rechtstreeks naar Santiago met de KLM. We kunnen in ieder geval de combinatie die eerst gepland was wel schudden. Heb net een elektronische karakterlezing aan de hand van mijn zweterige hand uit de muur getrokken. Conclusie: ik kan niet tegen spanning! Dat belooft nog wat.

Patagonië.
Patagonië heeft een magische klank in de oren van de meeste mensen. Het is een land van woeste bergen, gletschers, nooit aflatende wind en oneindige pampa's met koeien en schapen. Grofgezegd is Patagonië gedefineerd als de laatste 2000 kilometer van Zuid-Amerika. Het ligt in 2 landen, Chili en Argentinië. Het beslaat ongeveer eenderde van de totale oppervlakte van beide landen maar er woont maar 5% van de bevolking. Afhankelijk van het land waar je bent begint Patagonië ergens tussen 36S (Argentinië) en 37S (Chili).
Het Patagonische landschap kan worden onderverdeeld in 3 verschillende soorten. In het westen en het zuiden heb je de fjorden en eilanden. Het is bijna geheel Chileens grondgebied. Dit natte, wilde gebied met dichte wouden is een gebied waar bijna niemand woont en waar het tot nu toe zelfs niet gelukt is een weg doorheen te leggen. De oostkant van Patagonië bestaat uit de bekende pampa's. Dit zijn bijna steppeachtig droge oneindig uitgestrekte graslanden. Dit is bijna geheel Argentijns gebied. De plaats waar deze 2 gebieden elkaar raken is het het Patagonische Andesgebergte. Dit is het gebied waar onze trektochten ook hoofdzakelijk plaatsvonden. Alle verplaatsingen per bus vonden echter via de pampa's plaats en het landschap was vaak echt saai behalve als het weer dicht bij de Andes kwam..
Het winderige en soms erg natte (of droge) klimaat kan worden verklaard uit de ligging. De stroming van de atmosfeer is ter hoogte van Patagonië hoofdzakelijk van west naar oost. De depressies hebben duizenden kilometers oceaan tot hun beschikking om aan kracht te winnen aangezien er geen land van betekenis ligt tussen Nieuw Zeeland en Patagonië. Als het dan tegen de kust slaat dumpt het tot 8000 mm regen per jaar (800 in NL) op de kust alvorens bijna zonder vocht maar nog wel vol wind over de bergen te trekken. Tot overmaat van ramp wordt de kracht van de wind in de zomer nog eens versterkt door lagedrukgebieden die ontstaan door het verwarmen van de pampa's door de zon. Dit effect wordt steeds sterker naarmate je zuidelijker komt. Door dit alles zijn de pampa's in het oosten erg droog en het lijkt soms een wonder dat de honderdduizenden schapen en koeien die op de estancias rondlopen genoeg eten vinden.

23:30 Madrid.

Het is miraculeus wel gelukt met het vliegtuig naar Madrid, maar wel tegen een hoge prijs. Peter z'n rugzak is waarschijnlijk in Amsterdam blijven liggen. We hebben op de gok eerst onze bagage ingecheckt en zijn naar de gate gelopen vanwaar het vliegtuig naar Madrid zou vertrekken. We hadden geen tijd om naar de taxfree balie te lopen. Ik zit dus zonder sigaren (heb maar 1 reserve meegenomen). En de alcoholaanbidders onder ons zitten nu zonder whisky op trek:) We kregen te horen dat onze bagage fout was gelabeld (Madrid) en dat we in Madrid bij de transferbalie een fax naar de bagagehandling moesten laten sturen om onze bagage te laten relabelen. Dit KON niet goed gaan. De vlucht had een half uur vertraging wat door snel vliegen werd gereduceerd tot een kwartier. In Madrid aangekomen bleek dat de fax niet verstuurd kon worden. Gelukkig kwam de bagage snel van de band gerold. Op de rugzak van Peter na dus. Peter en Adrie bleven achter in de bagage claim area en de rest ging door de douane op zoek naar de incheckbalie. Dit was nog niet geheel makkelijk. Daarna werd alles ingecheckt en werd er met tickets en paspoorten heen en weer gerend tussen de bagage claim area en de incheck balie. Uit een boom van oude incheck labels wisten we het nummer nog te destilleren van het bagagelabel van Peters rugzak. Dat hebben we opgegeven en verteld dat dat stuk bagage naar Punta Arenas(!) moest worden doorgestuurd. Laten we hopen dat dat goed gaat. Peter heeft bijna helemaal niks. Als de rugzak niet komt zullen we misschien wel met z'n tweeen in een eenpersoonstentje moeten slapen. Ik zit nu met Peter en Henk op de allerachterste rij stoeltjes midden in het gangpad in het roken gebied van de LANchili Boeing 767. Het is bijna middernacht. Benieuwd wat er morgen staat te gebeuren.

Zaterdag 19 december.

08:00 Sao Paulo.

Net geland voor een korte tussenstop. Vannacht dus ongemerkt voor het eerst van mijn leven de evenaar overgestoken. Het is hier 18C buiten en het is nog maar acht uur. We zijn net even naar buiten geweest naar de transitarea van het vliegveld. Alles in een heel naargeestige kleur bruin geverfd. De taxfree was volgens mij duurder dan de normale prijzen in Nederland. Na een kwartiertje moesten we weer naar binnen. We hebben nu ongeveer 2000+8500km afgelegd. Het laatste stuk naar Santiago is nog 3000 km. We vliegen over Igascu en Mendoza, maar ik zit met Henk en Peter in het midden achter in het toestel dus ik zie echt geen bal. Verdere nadelen van het helemaal achterin zitten zijn dat je het eten echt als allerlaatste krijgt en dat de rij voor het toilet steeds naast jouw stoel staat. We zijn weer opgestegen en krijgen zometeen voor de derde keer eten. Samen met Henk kijken we het nieuwe NKBV zomerprogramma door dat de dag voor ons vertrek is uitgekomen. Er staan een paar erg leuke tochten in (Alaska, Pakistan, Peru), maar daar kan ik beter pas naar gaan kijken als deze trip over is.

Santiago.
Santiago is de hoofdstad van Chili en is een enorme stad. Er wonen zo'n 5 miljoen van de 14 miljoen Chilenen in de hoofdstad. De stad ligt in een vallei op zo'n 500m hoogte omgeven door heuvels met in het oosten de Andes. De hoogste toppen van de Andes zijn vlakbij. De Aconcagua, de hoogste berg van Zuid-Amerika, ligt zo'n 100 km noordoostelijk van de stad. Door z'n ligging kun je de Andes echter bijna nooit zien want de smog blijft in de kom hangen als een deken over de stad. Hierdoor en door alle vervuiling van auto's en industrie beschouwd de WHO Santiago als de meest stressvolle stad ter wereld!
Santiago is de hoofdstad van de meest dynamische economie van Zuid-Amerika en dat weerspiegelt zich in het stadscentrum. In het centrum zie je overal de welvaart in de vorm van prestigieuze kantoren en luxe brede winkelboulevards.. In de 31 voorsteden is de welvaart niet zo duidelijk en in de nauwe straatjes hier heerst nog veel armoe.
Stedenbouwkundig is Santiago geen wonder. Er zijn bijna geen oude gebouwen te vinden. Kenners menen dat het aantal op de vingers van een hand is te tellen. Santiago heeft wel een paar indrukwekkende parken waar de stadsbevolking de drukte kan ontvluchten. Historische plaatsen zijn er niet zo veel of het moet het onvermijdelijke Plaza de Armas zijn met zijn kathedraal. Van recentere interesse is het Palacia de La Moneda waar Allende zijn laatste uren doorbracht en werd vermoord.

12:15 Santiago, vliegveld.

Geland. Poosje voor de douane gewacht. Daarna vlug naar de luggage claim. Er is gelukkig niet weer een tas kwijtgeraakt. Geld gewisseld 100$ contant en 50000 pesos gepind. Koers Chileense peso is 1fl.=239peso.

13:55 Santiago, vliegveld.

We zijn door alle formaliteiten heen en wachten nu op een poging om de vermiste rugzak hier te krijgen. Een delegatie is naar de KLM balie om uit te zoeken of we de rugzak naar Punta Arenas kunnen laten sturen. Het is voor de rest erg mooi weer in Santiago. Ongeveer 25C en onbewolkt. Jammer genoeg zijn we hier maar een dag. Als we naar buiten kijken zien we rondom heuvels liggen met door de zon geblakerd geelbruin gras, niks is groen. Dit is altijd weer even wennen als je fris uit het groene Nederland komt. Na beraad bij de KLM balie blijkt de rugzak wat de computer betreft van de aardbodem te zijn verdwenen. Het nummer komt op geen enkele lijst voor. Het wordt nu toch tijd voor Peter om al z'n alternatieven eens door te nemen.

20:25 Santiago, restaurant O'Higgins Avenue.

Zitten nu te eten in een relatief sjiek restaurant aan de O'Higgins Avenue. We zijn rond 15u in het hotel aangekomen. Het hotel ligt midden in het centrum van Santiago, vlak bij de Plaza de Moneda. De mensen van het hotel leken ondanks de reservering wel verrast dat we kwamen want er was heel wat heisa voor we kamers kregen toebedeeld. Het is erg handig dat we Jose bij ons hebben. Ze is lerares Spaans en spreekt de taal daardoor vloeiend. Het is me al opgevallen dat men hier in Zuid-Amerika niet veel Engels spreekt. Als je de taal niet kent kom je hier niet ver. Het hotel op zich is nogal shabby. Alle deuren hangen scheef in de hengsels. De muren zijn een tiental jaren geleden eens zachtgeel geverfd en de originele sloten doen het niet meer. Op alle deuren zitten hangsloten, maar dat van ons was in zo'n slechte staat dat ik er tien minuten over heb gedaan voor ik door had hoe hij het handigst op slot moest. Verder is er een badkamer op de gang, de kuip van het bad veert en het lichtknopje is bijna niet te vinden. Ik zit met Jaro op kamer. Jaro is nogal netjes. Hij heeft alles keurig in een koffertje meegenomen. Ik ging 20 minuten na hem douchen en toen ik klaar was was hij nog steeds in de badkamer bezig.
Om 4 uur zijn we naar de stad gegaan. Eerst naar het Plaza de Armas. Een mooi parkachtig plein met mooie kathedraal, zeer imposant. Hebben verder wat in het gras op het Plaza de Armas gelummeld en wat rondgegeken. Heb nog naar sigarenwinkels gezocht maar niks gevonden. Had wat hoofdpijn door watergebrek, heb ook maar een klein stukje gelopen. Mensen maken een luxe indruk maar zijn toch niet echt rijk, het is meer buitenkant. Heb net een traditioneel Chileens gerecht besteld "pastel de choklat", dit is een maispot met kip, ben benieuwd. Verder hebben we een Santa Rita 120 wijn besteld.

22:15 Santiago, Hotel.

We gaan slapen. We zijn toch zo'n 40 uur in touw geweest en hebben dus wel een goede nachtrust verdiend. Het is alleen zo godsgruwelijk warm op de kamer. Morgen moeten we om half 6 al weer op omdat we al om half 7 moeten inchecken.

Zondag 20 december.

07:15 Santiago, luchthaven.

Om half 6 vanochtend opgestaan na een heel goede nacht slaap. Ik heb volgens mij het kussen niet eens meer gevoeld toen ik naar bed ging. Marcel zou ons allemaal om half zes wakker maken, maar die is door de wekker heen geslapen. Elly, die in de kamer onder ons slaapt, is van mijn wekker (de psion) wakker geworden en heeft daarna Marcel gewekt. We heben dus weer mazzel gehad. In een heel klein busje met z'n tienen plus bagage naar het vliegveld gereden. Eerste sloppenwijken gezien. Cappuccino gedronken (800P), was wel erg lekker. Peter heeft vannacht een droom gehad die heeft verklaard wat er met zijn rugzak is gebeurd. Gisteren kwam uit Madrid het bericht dat daar wel een veelkleurige rugzak is gevonden zonder labels. Peter heeft gedroomd dat de rugzakhoes van de rugzak is geraakt. Hij had geen label op z'n rugzak gedaan en z'n rugzak was veelkleurig. De zoekopdracht wordt dus steeds uitgebreider. We zijn net ingecheckt voor de binnenlandse vlucht naar Punta Arenas. Alles lijkt op schema te gaan.

10:00 Puerto Montt, vliegveld.

Net geland voor een korte stop op het vliegveld van Puerto Montt. Zo halverwege Santiago en Punta Arenas. Het vliegtuig is een Boeing 737 van Ladeco en het zit behoorlijk vol. Op het laastste stuk hadden we een prachtig uitzicht op vulkaan Osorno waarvan de besneeuwde top een flink eind nog boven de bewolking uitstak. Het is nog steeds droog. We hebben gehoord dat het 13C in Punta Arenas is, dat is beter voor ons noorderlingen dan de 25C in Santiago. Er zijn in de groep echter mensen die het jammer vinden dat we de hitte weer verlaten.

11:50 Vliegtuig boven Torres del Paine.

We vliegen boven Torres del Paine en hebben een fantastisch uitzicht op de Hielo Sur en Glacier Grey. De Torres zijn in de wolken gehuld. Al met al een prachtig uitzicht op de plek waar we over 2 weken lopen! Ik heb 3 foto's gemaakt, 2 van de ijskap en 1 van het meer. We zijn nu in Patagonië, de reis is echt begonnen.

15:05 Punta Arenas, hostal Calafate.

We zijn hier rond 12 uur geland. Landing was een beetje ruig door de harde wind. De rugzak van Peter is ergens in de wereld gevonden en is met KLM313 ergens naar op weg:) We moeten nog maar eens uitzoeken waar dat is. Maar er zit nu wel een beetje schot in de zaak. Tijdens deze onderhandelingen hebben wij tijd om lekker om ons heen te kijken. Het is hier in Punta Arenas prachtig weer met echte Hollandse luchten. De luchthaven ligt vlakbij zee in een licht glooiend landschap. Gelukkig is hier het gras weer groen. De wind is meteen heel erg fors. De bomen zijn relatief laag en zijn ook allemaal van de wind afgegroeid. Zelfs mos groeit alleen op de lijzijde van palen. Het luchthaven hoofdgebouw zelf is erg klein. Het is een gebouwtje van 2 verdiepingen, zo'n 20m breed en 75m lang. Erg veel andere gebouwtjes staan er ook niet omheen. Er zijn wat kleine kioskjes waar je wat prullaria en boeken kunt kopen, maar echt winkeltjes kun je het niet noemen. Het belangrijkste item in het gebouw is een koffiemachine waar je voor 200p redelijk lekkere koffie kunt krijgen.
We huren weer een minibusje om ons naar de stad te brengen. Punta Arenas ligt aan het Beagle kanaal met aan de overkant Argentijns Vuurland. Het is een erg uitgebreide stad met allemaal laagbouw. Het is hier het begin van de zomer en overal staan ons bekende planten als de brem in bloei. Onze hostal is een oude villa bij het centrum van de stad. We hebben 3 kamers op de bovenverdieping gekregen. Een 5-, 3- en een 2-persoonskamer. Beneden en op de eerste verdieping is een badkamer. Verder is er op de benedenverdieping een keuken en een woonkamer (met kerstboom!) die de gasten kunnen gebruiken. Het is echt een heel sfeervol huis en je hebt helemaal niet het idee dat je in een hotel zit. Ik heb het idee dat het een paar maanden per jaar als hostal wordt gebruikt en de rest van het jaar gewoon een woonhuis is.

Punta Arenas.
De belangrijkste stad in Chileens Patagonië is Punta Arenas. In de stad wonen ongeveer 110.000 mensen en ze is alleen door de lucht of via Argentinië bereikbaar. Ze ligt op het Brunswick schiereiland, het laatste stukje vasteland van Chili, en kijkt naar het oosten uit over de Straat van Magellan. Aan de andere kant van de straat ligt Argentijns Vuurland. Ten westen van de stad liggen wat heuvels die langzaam oplopen naar een hoogte van 600m. Dit is niet genoeg om de stad te beschermen tegen de niet aflatende wind uit het westen die hier dan ook bijna altijd aanwezig is.
Door alle veelkleurige houten, vaak met golfplaten bedekte huizen heeft de stad een rommelig aanzien. In het centrum zie je nog wel een aantal oude statige panden uit een rijker verleden. Er zijn ook een aantal winkelboulevards in het centrum, maar hier is niet al te veel te koop. Alles bij elkaar heeft de stad een plezierige sfeer.
Doordat al het scheepvaartverkeer dat van de Atlantische naar de Stille Oceaan voer langs Punta Arenas ging kende de stad een rijk verleden. Na de aanleg van het Panama Kanaal verdween echter deze bron van inkomsten en zakte de economie in. Tegenwoordig gaat het de stad weer wat meer voor de wind (sic) door inkomsten uit olie, visserij en toerisme. Verder herbergt de stad ook een grote marinebasis.

24:00 Punta Arenas, hostal Calafate.

Vanmiddag lekker gewandeld door de stad. Het was prachtig zonnig weer maar tegelijkertijd waaide het wel hard. Dit wisten we voor we hier naartoe gingen. Zo nu en dan viel er een buitje maar dat waaide zo weer over. Ben met Elly en Marcel eerst naar een Entel call-center gegaan vlak bij het hotel en heb even het thuisfront gemeld dat alles goed is verlopen. Kon Marieke niet bereiken en heb maar even met mijn ouders gebeld. Daarna zijn we naar het strand, via de pier in de haven naar een uitzichtspunt (miradore) in de stad gelopen. Heb me lekker laten verbranden in de zon. Door de wind voel je de zon niet zo, maar Punta Arenas ligt toch nog best wel heel een heel eind van de pool af, ongeveer equivalent met de Waddeneilanden en het is hoogzomer hier. Verder schijnt het gat in de ozonlaag hier ook nog redelijk van invloed te zijn. Bij het uitzichtspunt hebben we een oeverloze discussie gehad over hoe de zon nu aan de hemel bewoog. Conclusie was dat hij precies andersom beweegt als bij ons in NL. Dus hij beweegt ONW ipv OZW. Op de evenaar beweegt hij dus recht over je hoofd. Vanaf het uitzichtspunt zijn we doorgelopen naar het Plaza Munoz Gamero met het standbeeld van Magellan geflankeerd door 2 indianen. Ik heb het gebruik gevolgd en de voet van de rechterindiaan gekust. Ik had bij een reis van Michael Palin gezien dat als je dat deed je dan ooit weer gezond terug zou komen in Patagonië. Vanavond hebben we in de stad gegeten bij het "El Mercado" restaurant. Dit was aan Jose aanbevolen als een restaurant waar de gewone Chilenen ook gingen eten. Heb een schaaldier-vissoep gehad, een locale specialiteit. Poeh, ik had echt moeite met de sterke vissmaak van de soep en ik had heel wat brood en wijn nodig om die weg te krijgen.
Ben voor de eerste week via een sneaky truc tot kasbeheerder benoemd dus ik moet afrekenen. De ober rekent ons 1 koffie teveel. We maken een klein relletje en de ober is een beetje in de stress omdat hij echt denkt dat we meer koffie hebben gehad. Het hele menu voor 10 personen inclusief drankjes en koffie is 55000 pesos, dat is niet echt duur.
Ik heb vanmiddag ook willen testen hoe de wasbak hier op het zuidelijk halfrond leegstroomt. Theorie is dat door de draaing van de aarde een wasbak op het noordelijk halfrond rechtsom en op het zuidelijk halfrond linksom leegstroomt. De demo mislukte want ik kon het water niet aan het draaien krijgen zonder mee te helpen.

Maandag 21 december.

15:50 Punta Arenas, hostal Calafate.

Opgestaan om 7:30. Goed geslapen, maar het werd het al heel vroeg heel erg licht. Ik had wat last van mijn keel toen ik wakker werd. Marcel ook en die is meteen antibiotica gaan halen. Hij is vroeger eens een keer in het ziekenhuis beland na een trek omdat hij een keelontsteking had verwaarloosd. Het is gruwelijk heet op de gang buiten de slaapkamer. Er staat een kachel vreselijk te loeien, zo'n meter van mijn hoofd aan de andere kant van de deur. We hebben om de warmte te verdrijven de hele nacht met het raam open geslapen. Er hebben al een paar mensen naar de kachel gekeken, maar volgens mij heeft niemand hem uit weten te krijgen. Ontbeten met cake, broodjes en koffie+drab. Dit hotel bakt volgens mij elke dag een cake voor het ontbijt. Naar de stad geweest met Elly en Marcel. Eerst extra proviand voor de treks op Isla Navarino en Torres del Paine gekocht. We hebben een heel grote supermarkt gevonden waar bijna alles te krijgen is. We hebben oa. jam(1.5kg), macaroni(3kg), rijst(3kg), koffie(1kg) en melkpoeder(1kg) gehaald. Dit lijkt veel maar met 10 man is het zo op. Muesli hebben we niet gehaald want dat kost hier 27fl per kilo. We hebben iets wat er volgens de verpakking op lijkt meegenomen. Een fles pisco, de nationale drank, afgevuld in een Paaseilandfles gevonden. Een echt mooi kitsch souvenir. Ansichtkaarten en postzegels gekocht. Voor de postzegels kregen we een VIP behandeling op het postkantoor die langer duurde dan wanneer we gewoon in de rij waren gaan staan. Probleem vandaag is dat het bijna kerst is en dat de rijen tot buiten het postkantoor staan. In de middag naar de taxfree area buiten de stad gelopen met Peter, Adrie, Henk en Jose. Dit gebied ligt zo'n 5 kilometer buiten de stad. Hoofddoel is om voor Peter nieuwe spullen te vinden om z'n vermiste rugzak te vervangen. We hebben gekocht: een tent en rugzak van Chileense makelij (merk Doite), een plastic regenpak (zweterig) een slaapzak en 2 matjes. De kwaliteit lijkt redelijk maar is natuurlijk niet te vergelijken met wat je in Nederland kunt krijgen, maar het kost hier dan ook wel een stuk minder, ongeveer fl 415,-. Verder heb ik geen sigaren gevonden. Wel erg veel drankwinkels. Ook een klein boekhandeltje met engelstalige boeken gezien. Deze waren wel erg duur. Volgens mij zijn alle boeken hier ongeveer twee keer keer zo duur als in Nederland. We hebben de taxi terug naar het hostal genomen en staan nu klaar om naar de pinguinkolonie te gaan.

20:00 Pinguinkolonie Seno Ottaway.

Met een superoude bus naar de pinguinkolonie aan de Seno Ottaway fjord gegaan. We wisten niet helemaal wat we moesten verwachten. Maar voor iemand die nog nooit pinguins in het wild heeft gezien is het erg mooi. De kolonie ligt op zo'n anderhalf uur rijden van Punta Arenas en ligt aan de Seno Ottaway fjord. Hij ligt in een steppeachtig landschap van overal met gras bedekte heuveltjes van maximaal zo'n 3 meter. De pinguins hebben net als konijnen holen gegraven. Voordat de kolonie beschermd was leefden er nog zo'n 500 pinguins en dat aantal is inmiddels weer opgelopen tot 7000. Er is een afgebakende wandelroute van een paar kilometer uitgezet door de kolonie en je kunt de pinguins echt van heel dichtbij bekijken. Bij het einde van de kolonie liepen ook nog een paar tamme nandoes. Dat is een soort struisvogel die in Patagonië veel voorkomt. Iedereen in de groep vond het erg mooi en de meesten hebben ook veel meer foto's geschoten dan ze van plan waren. Ik heb geprobeerd een 'wereldplaat' te maken van de pinguins op het strand met aan de overkant van het fjord de bewolkte besneeuwde toppen en het tegenlicht van de zon schitterend in het water. Het weer was in het begin prachtig. Maar toen we een poosje in het park waren stak de wind op en op het laatst begon het ook nog te regenen. We moesten om 19:45 weer bij de bus zijn, maar zoals het goede Hollanders betaamt zijn we na een lekkere warme kop koffie een Hollands kwartiertje later weer ingestapt.

Dinsdag 22 december.

13:00 Punta Arenas, hostal Calafate.

Gisteravond gegeten in een Spaans restaurantje bij de haven. Lekker gegeten: 'lomo pimenta', een stuk gegrild rundvlees met pepersaus en patat. Heerlijk na een lange wandeling, vooral als je weet dat het de laatste luxe maaltijd in een week is. Lekker met Peter en Jose lopen bekvechten over de slechte huiswijn. De twee karaffen waren binnen een half uur leeg zodat ze nog 2 flessen lekkere wijn konden bestellen (Santa Rita 120). Het was erg gezellig en we waren volgens mij ook behoorlijk luidruchtig. Pas tegen 23:30 hadden we het eten op en toen we het restaurant verlieten was het na twaalven. Het stormde en regende enorm op dat moment en ik moest er wel even aan denken dat ons dit de komende weken elke dag te wachten staat waarbij we ook nog in de buitenlucht bivakkeren. Terug in het hotel gaan slapen. Het was weer heel vroeg licht. De zon scheen om 6 uur al in mijn gezicht. Om vlak daarna weer plaats te maken voor een stormachtige regenbui, waarna de zon weer ging schijnen. Maar het begint te wennen. Om 8 uur opgestaan, ontbeten, rugzak geprepareerd voor de trip. Ik zit op iets meer dan 13 kilo, dat is goed. We mogen per persoon maar 10kg vracht(rugzak) inchecken, de rest proberen we in onze handbagage te proppen. En dat is heel wat want we hebben alleen al voor een week 42 kilo voedsel bij ons. Na de voedselverdeling de stad in gegaan. Kwam Elly en Marcel bij het internetcafe tegen. Heb in 10 minuten snel even een mailtje aan Marieke en een aan Richard gestuurd. Ik was blij dat Marcel er was want het was een Netscape met Spaanse buttons waar ik niks van begreep. Daarna nog even boodschappen gedaan. Nu zitten we op het busje te wachten dat ons naar het vliegveld zal brengen.

Isla Navarino.
Isla Navarino ligt aan het Beagle Kanaal ten zuiden van Vuurland. Dit grote eiland is ongeveer 100km lang en 40km breed. De enige plaats van betekenis op het eiland is Puerto Williams. Deze plaats wordt ook wel beschouwd als de zuidelijkste stad ter wereld (Ushuaia claimt dit ook maar ligt toch duidelijk noordelijker). De enige mensen die echt in deze stad wonen zijn mensen die leven van de marinebasis en verder nog wat overgebleven indianen.
Voor de rest is het eiland een grote subarctische wildernis. De Cordon de Los Dientes vormt de ruggegraat van het eiland met pieken over de 1000m. Dit extreem puntige en ruige gebergte strekt zich uit van oost naar west aan de noordkant van het eiland. Rond het gebergte vindt men een subarctische toendra vol met riviertjes en glaciale meertjes. Van recentere tijd zijn de door bevers gemaakte meertjes. Deze om hun vacht geintroduceerde beestjes hebben geen natuurlijke vijanden op het eiland en dreigen de bossen op het eiland met hun geknaag te ruineren. Verder komen er zeer veel vogels van een heleboel soorten op het eiland voor.
Het klimaat op het eiland wordt bepaald door de Los Dientes. Aan de westkant van het eiland vangen de bergen al het slechte weer van de oceaan op waardoor het aan de oostkant van het eiland veel milder is. De trektocht die we hebben gedaan maakt een rondje vanaf Puerto Williams door de Los Dientes om de hoogste toppen van het gebergte.

17:55 Puerto Williams, luchthaven.

"We did it", zijn net in Puerto Williams geland. Hebben een prachtige enerverende vlucht gehad. Het begon al op het vliegveld van Punta Arenas waar je gewoon van de benen werd geblazen. Het personeel moest gebukt naar het vliegtuigje lopen anders kwamen ze niet tegen de wind in. Het vliegtuigje zelf sprong op en neer in de wind. Iedereen werd behoorlijk bleek om de neus bij de gedachte dat we met dit weer moesten vliegen. Het vliegtuigje was een 20 persoons 2 motorig propeller toestel. Behalve ons zat er ook nog een Australisch echtpaar in het toestel dat ook een trektocht op het eiland willen gaan maken. De rest van de passgiers waren Chilenen. Het vliegen viel reuze mee. Het vliegtuig leek wel speciaal gemaakt voor dit soort weer want het schudde minder dan een groot vliegtuig dat door de wolken moet. De landing was ook erg gladjes, ondanks dat het hier misschien nog wel harder waait dan in Punta Arenas. Onderweg hebben we mooie uitzichten gehad van Vuurland en Isla Navarino. De Dientes zijn zichtbaar, het is dus prachtig. Ben net even buiten geweest en ik werd echt helemaal van de sokken geblazen. Volgens de locals hier is het op dit moment slecht weer, dus gelukkig kan het niet veel erger worden. Het regent de helft van de tijd en de andere helft van de tijd schijnt de zon. Het dorp doet me heel erg aan de dorpen in Alaska denken.

20:45 Puerto Williams, kampeerplaats.

We hebben weer erg veel plezier van Jose's kennis van het Spaans. Jose was erg vriendelijk tegen 2 politiemannen die op de luchthaven stonden. Die hebben geregeld dat wij naar een mooie kampeerplaats ten oosten van Puerto Williams werden gebracht. Het is in een bebost rivierdal dat haaks op het Beagle Kanaal staat. Het is een erg mooie picknickplaats een paar honderd meter van de kust aan een beverdam. De heuvels aan weerszijden van het dal zijn enige tientallen meters hoog en aangezien de wind parallel aan het Beagle Kanaal waait zitten we hier dus een beetje in de luwte. De bevers zijn zeer actief, je ziet ze in het meertje rondzwemmen. Verder vliegen er allerlei mooie grote vogels rond.
Vier mensen van de groep zijn naar Puerto Williams om ons te laten registreren op het politiebureau en om water en wijn te halen. Ben net aan de overkant van het meertje de heuvel op geweest. Heel mooi uitzicht op het Beagle Kanaal en Vuurland. Verder hebben we vuur gemaakt om ons een beetje te warmen. Daarna hebben we de Wing opgezet (Birdland). Dat is een soort regenscherm waar we allemaal tegelijk onder kunnen zitten als het regent. Het opzetten viel niet mee want er was geen beschrijving bij. Er lijkt wel een stok te veel bij te zitten en de oogjes van de scheerlijnen passen ook niet op de bijgevoegde haringen. Eten wordt laat vandaag want de ploeg is nog niet terug uit het dorp.

22:30 Puerto Williams, kampeerplaats.

Lekker paella gegeten en gewarmd bij vuur. Wijn uit kartonnen pakken gedronken, vreemd genoeg Argentijnse wijn, en we zijn in Chili. Er valt de hele avond steeds een beetje regen, maar gelukkig zitten we onder de wing.

Woensdag 23 december.

07:45 Puerto Williams kampeerplaats.

Gisteravond om 23u gaan slapen. Heb lekker, maar koud geslapen, vooral de benen werden koud. Volgende keer toch maar fleece broek aan tijdens slapen. s'Nachts was er wel veel lawaai van honden die de bevers liepen uit te dagen en alles bij elkaar blaften. Het weer is op dit moment goed, het waait maar het is tenminste droog.
Voor het ontbijt heeft iedereen vandaag 1 pakje hartkeks met beleg. Als beleg hebben we 3 grote potten, jam, pindakaas en smeerkaas. Vooral de smeerkaas is erg populair. We moeten rustig aan doen anders zijn de potten halverwege de trek leeg. Adrie's leesbril was gebroken. Heb hem samen met Tibor gerepareerd met ducttape.
Daarna hebben we de bagage verdeeld. Iedereen moet gewicht meenemen naar draagkracht. Het zou oneerlijk zijn om een vrouw van 47kg net zoveel te laten dragen als een man van 80kg. Aangezien ik de zwaarste persoon in de groep ben wordt er wel wat van mij verwacht. Na de verdeling heb ik een rugzak van bijna 21kg.

18:30 Isla Navarino, Laguna Salto.

Tegen 18u hebben we een plek gevonden om te kamperen. Het is een prachtige beschutte plek aan het Laguna Salto. De tent staat, ik heb me net in de ijskoude beek wat afgespoeld en we gaan zo thee drinken.
Nadat we vanmorgen de boel verdeeld hadden zijn we aan de trek begonnen. We moesten eerst langs het Beagle Kanaal terug naar Puerto Williams waar het echte begin van de trek was. Toen we bij het Beagle Kanaal aankwamen stonden we weer in de volle wind. Het kostte echt kracht om er tegen in te lopen. Ook nam de wind zo nu en dan regen en hagel mee zodat ik voor de eerste keer de regenbroek aan kon doen. Maar het uitzicht over het Beagle Kanaal was prachtig. Bij het benzinestation hebben we eerst benzine gehaald voor de branders. Ook hebben we wat water bijgevuld voor onze waterflessen voor onderweg. Vanaf het Mariakapelletje tussen Puerto Williams en de luchthaven ging het pad landinwaarts. Eerst licht stijgend over een gravelpad nog geschikt voor auto's, maar vanaf een 'wandelbord' bij een meertje ging het steil omhoog door een dicht bos en was de echte trek begonnen.
Dit was erg zwaar aangezien het de eerste steile klim van de vakantie was en de rugzakken vol zaten met voer voor een week. Maar na zo'n anderhalf uur kwamen we boven de boomgrens. Het pad bleef stijgen over een toendrahelling. Hiervanaf hadden we een heel erg mooi uitzicht naar het zuiden over Beagle Kanaal en Puerto Williams. Aan de overkant van het Beagle Kanaal kon je in de verte Ushuaia zien liggen. Op de kale top van de berg, de Cerro Bandera, was weer vreselijk veel wind. Ik was erg blij dat we er waren. We hadden heel veel geluk met het weer want het waaide wel hard maar je had zicht naar alle kanten. Om te kunnen lunchen zochten we luwte bij een klein riviertje dat onder de top aan de lijzijde van de berg langsstroomde. We hebben geluncht met thee en hartkeks, iedereen kreeg weer 1 pakje.
Daarna weer verder over de kale helling. Henk had het pad verkend en had de route van de foto op mijn internet homepage gezien. Op de hoek van de Salto Grande hadden we onbelemmerd zicht op de puntige bergen van de Los Dientes. Het was prachtig, iedereen was verrukt. Daarna een paar uur lang over de steile helling naar Laguna Salto getraverseerd waarbij we steeds aan onze rechterhand een prachtig uitzicht hadden over de meertjes in het dal. Voor ons hielden we het uitzicht op de Los Dientes. Hoe verder we van het Beagle Kanaal vandaan liepen des te minder werd de wind. Het laatste stuk ging over een puinhelling steil naar beneden naar Laguna Salto. Ik zakte zo ver weg in het puin dat mijn schoenen vol zaten met kleine steentjes. Op dit laatste stuk hadden we zelfs een sneeuwbui, en niet zo'n kleintje ook. Onze kampeerplaats is vlak bij het Laguna Salto. Het is een stukje vlakke toendra omringd door steil oprijzende rotswanden. Alleen naar het noorden toe worden we beschut door een klein heuveltje dat ons scheidt van het meertje. Zitten nu thee te drinken en lekker bij te puffen. Het was een prachtige dag en we zitten nu echt midden in de wildernis.

Koken.
Voor het koken gebruikten we 2 grote benzinebranders van het type MSR Dragonfly. Dit zou een robuuste brander zijn a la MSR XGK waarbij je niet alleen vol kon branden maar waarbij je ook een pan zachtjes kon laten sudderen. We hebben 2 grote pannen van 3.8 en 5.3 liter bij ons voor elk van de branders. Het water voor het koken wordt meestal uit de dichstbijzijnde rivier gehaald met een paar Ortlieb 4 liter waterzakken. Het water wordt niet gefilterd want het wordt gekookt en dat doodt alle bacillen die erin zitten. Probleem is wel dat als je bv. thee drinkt de laatsten wel eens wat zand of stukjes toendra in de thee vinden.
Het eten voor de eerste treks heeft Henk in Nederland al klaar gemaakt en dat zit in grote mysterieuze plastic pakken waar allerlei zakjes poeders, noten en kruiden uitkomen als je ze open snijdt. De rijst of macaroni die er bij hoort is meestal lokaal gekocht. De maaltijden voor de latere treks zijn lokaal gekocht maar door gebrek aan gedroogde sauzen en andere ingrediënten zijn die een stuk 'fantasievoller'.
Voor ontbijt, lunch en diner wordt voor 10 man uitgegaan van 6 kilo per dag. Dat lijkt niet veel maar is in de praktijk wel voldoende. Als je dus een week de wildernis intrekt met 10 man heb je 42 kilo voedsel nodig. Verder heb je natuurlijk ook benzine nodig, voor een week ongeveer 4.2 liter.

Donderdag 24 december.

16:30 Isla Navarino, kampeerplaats Lago Escondida.

We zitten nu op de meest idyllische kampeerplaats tot nog toe aan het Lago Escondida.
Gisteravond lekker Indische rijst/linzenschotel gegeten. Het eten is tot nog toe echt perfect. Daarna heb ik met Marcel bovenop de heuvel boven de camping naar de activiteiten van 2 bevers zitten kijken. Echt heel drukke diertjes die de hele tijd het meertje rondzwommen. Een keer kwam hij er zelfs uit om even op een klein mini-eilandje rond te lopen voor hij verder ging. Verder had Peter weer een vuur gemaakt waar we ons tijdens de koude avond lekker aan konden warmen. Toen het donker begon te worden zijn we naar bed gegaan en ik heb perfect geslapen. Dat mag ook wel na zo'n inspannende dag.
Om 7 uur opgestaan. Henk heeft besloten dat we elke dag om 7 uur opstaan. Hij loopt dan over de kampeerplaats en schudt aan alle tenten om iedereen wakker te maken. We hebben ontbeten met muesli. Om een beetje variatie in het eten te hebben eten we om de andere dag hartkeks en muesli met melk (van poeder). Na het ontbijt de boel opgepakt en nog wat bagage herverdeeld. Ik heb wat nasi met Peter geruild voor 3 pakjes hardkeks. Dat leverde me 500g gewichtsverlies op maar dat was ik 5 minuten later al weer kwijt doordat ik de suikerpot van Wendy in m'n bagage kreeg. Wendy had wat problemen met de rugzak en wilde wat gewicht kwijt. Het was prachtig weer toen we rond half 10 met de wandeling begonnen De route ging eerst steil omhoog vanaf de kampeerplaats langs de waterval. Daarna ging het iets vlakker door een vallei in de richting van een pas. Het terrein was gemixt rots en toendra terrein. Onderweg nog een eendenfamilie in een meertje gefotografeerd met het Beagle kanaal op de achtergrond. Het was echt warm onderweg. Mijn conditie was niet zo goed als gisteren en ik was echt goed kapot toen we voor de pas stopten voor een kleine sidetrip. Hierbij lieten we de rugzakken aan het pad liggen en zijn we via een sneeuwveld naar wat topjes naast het pad geklauterd. Maar ik besloot maar niet naar het hoogste topje te gaan om wat energie te sparen voor de rest van de dag. Wendy, van wie ik spul had overgenomen rende wel vrolijk de berg op, in een groep reizen is soms lastig, zucht!. Nu we het toch over groepsgedrag hebben, een ding heb ik inmiddels wel geleerd. Je moet nooit een klein kopje meenemen om koffie en thee uit te drinken. Ik ben de enige met een klein mepal kopje, de rest heeft allemaal grote mokken en lapland-emmers. Als iedereen 2 kopjes thee krijgt krijg ik dus altijd minder dan de rest. Wat ik dus doe is onopvallend proberen wat vaker drinken te krijgen. Vanaf het topje had je wel een heel mooi uitzicht op de route die we tot nu toe hebben afgelegd. Vooral de route over de helling van gisteren was goed te zien.
Daarna ging de route via een ietwat heikele steile traverse boven een meertje over rots, puin en meerdere sneeuwveldjes naar de Dientes pas. Vanaf hier hadden we heel in de verte het eerste uitzicht op de eilanden rond Kaap Hoorn. We hadden nog steeds geluk met het weer en we hadden een onbelemmerd uitzicht naar het zuiden. De plek was zo mooi dat we er ondanks het gebrek aan water maar zijn gaan lunchen. Tibor offerde zich op om beneden aan de pas water te gaan halen. Volgens mij hebben we ook de eerste condor gezien. Er zweefden in ieder geval wel 3 joekels van roofvogels door het dal. Na de lunch zijn we afgedaald richting zuiden. Het traject bleef redelijk zwaar. De eerste fikse regenbui gehad vlak na de pas. Alle eerdere buitjes waren van die gemixte sneeuw/hagelbuitjes, maar dit was echt een flinke regenbui. Heb ongeveer 20 minuten de regenbroek aangehad. Maar die wil je zo snel mogelijk weer uit want het regenwater gaat er niet in maar het zweet wil er ook niet uit. Toen we naar beneden liepen zagen we aan de andere kant van de pas weer de ravage die de bevers hebben aangericht. Overal gedamde riviertjes en dood hout langs de rand van de meertjes. Het dode hout heeft allemaal een zilverachtige kleur. Na over wat richeltjes geklommen te zijn kwamen we bij Lago Escondida aan. Daar vonden we weer een perfecte kampeerplaats waar ik dit nu zit te tikken. Het is een klein stukje gras in een laag bosje zo'n 30 meter boven het meer omgeven door prachtige puntige bergen, ideaal. Heb net mijn tweede rolletje volgeschoten. Heb bijna alle foto's de laatste 2 dagen geschoten dus ik mag wel oppassen dat ik uitkom met mijn rolletjes. Ik heb er maar 10 bij me. Het is vanavond Kerstavond, er staat niks speciaals op het programma. Het is wel een heel gek idee hier nu te zijn op kerstavond. Het is in ieder geval wel een witte kerst, we zien overal om ons heen sneeuw liggen. We hebben ook heel wat sneeuwveldjes getraverseerd vandaag. Een trip rond dezelfde tijd van het jaar van een kennis van Henk is gestrand vanwege teveel sneeuw op het traject van vandaag dus we hebben nog mazzel gehad.
Er is hier geen snelstromend water in de buurt, alleen een meer. Daar zwemmen bevers in dus het water is niet meteen drinkbaar. Dit omdat er beverkoorts in dit soort water kan zitten. Hiervoor hebben we een PUR waterfilter meegenomen. Dat is een soort pompje dat de meeste ongerechtigheden uit het water filtert (tot 4 micron) en als laatste iets iodine toevoegd om eventuele virussen uit het water te halen. Het water smaakt dus altijd iets naar iodine, maar dat vind ik beter dan een chloorsmaak.

19:55 Isla Navarino, kampeerplaats Lago Escondida.

We hebben net het kerstdiner op. Vooraf hebben we liedje gezongen onder leiding van Adrie. Daarna hebben we hutspot met caramelsaroma gehad. Alles is gemaakt van poeders en gedroogde groentes. De hutspot wordt gemaakt door aardappelpoeder en melkpoeder in kokend water te doen waar de gedroogde groentes in zitten. De saroma wordt gemaakt door gefilterd water, saromapoeder en melkpoeder in een drinkfles te doen en dan hevig te schudden. Dit is genoeg voor 2 porties dus moet het 5 keer gebeuren. Gelukkig zijn er genoeg mensen die dit leuk werk vinden.
We hebben nog prachtig zonnig weer erbij en Peter heeft weer een geweldig vuur gemaakt dus dat wordt een leuke kerstavond.

Vrijdag 25 december, eerste kerstdag.

8:00 Isla Navarino, kampeerplaats Lago Escondida.

Zon op kerstavond. Lekker gezellig rond het kampvuur liedjes gezongen. Adrie is daar fantastisch in. Kent werkelijk alle liedjes. Daarna moppen vertellen. Die van Wendy over de fuutfuut won wat mij betreft de hoofdprijs. Het was ongelooflijk gezellig. Het enige probleempje wat dat het vuur zo fel was dat de dikke vonken eraf sprongen en gaatjes in de kleren brandden. Ben zelf nog aan dit euvel ontsnapt. Toen het donker werd zijn we gaan slapen. Om half acht werden we wakker gemaakt. Henk had zich verslapen. Lekker kerstontbijt met hardkeks,jam, smeerkaas en (kinder)pindakaas.

19:00 Isla Navarino, kampeerplaats Laguna Hermosa.

Wauw! Prachtige eerste kerstdag gehad. Vandaag was echt een heel vreemde wandeldag. Eerst naar het meer gelopen om drinkwater voor de dag te filteren. Daarna zijn we volgens de beschrijving gaan lopen om na een half uur bijna op de top van een heuvel tot de conclusie te komen dat we helemaal fout zaten. Vanaf de heuvel hadden we goed uitzicht op de brede vallei waar we doorheen moesten. Na rijp beraad en gestudeer op de kaart besloten we een struinroute richting de pas, die we in de verte konden zien, te nemen. Dat was zeer zwaar, allemaal zompige bosjes tegen hellingen op en toendra waar je echt 5 centimeter met je zool wegveerde. Dit kostte met rugzak erg veel kracht. Onderweg veel vogels en beverdammen gezien. Iemand heeft nog een beverdam lek gestoken om de bever uit z'n hol te lokken maar dat is niet gelukt. Verder een leeggeroofd vogelnest gezien. Allerlei roofvogels, prachtig. Voor de pas zijn we in een bos gaan lunchen met soep. Om de andere dag hebben we voor lunch maaltijdsoep. Dit om niet elke lunch alleen maar die vermalijde hartkeks te hoeven eten. Bij de soep hebben we om niet te ontwennen een half pakje hartkeks gehad. De soep vandaag is 3L erwten en 3L tomaat. Heerlijk na een ochtend struinen. Na de lunch gingen we de pas op. Dit ging weer heel erg langzaam want we zagen onze eerste guanaco's. Die hebben ons de hele klim naar de pas gevolgd. Om 15 uur waren we op de pas. Het laatste stuk naar de pas ging weer over een puinhelling. Volgens de routebeschrijving zouden we vanaf de kampeerplaats in 1.5 uur de pas kunnen bereiken, maar wij waren al 5 uur onderweg. Vanaf de pas hadden we rondom zicht, vooral het uitzicht in de richting waar we naar toe moesten was weer erg mooi met allerlei meertjes en nieuwe pasjes. Na de pas volgde over puinhellingen en langs bevermeertjes een wat eenvoudiger stuk. Daarna weer een pas. Over de pas zijn we bij een meertje een kampeerplaats gaan zoeken. Er was veel wind, dus een plekje zoeken was niet zo eenvoudig. Tijdens het zoeken stuitten we nog op een verschrikte eend die uit een bosje vloog. Daar vonden we een nest met 5 eieren. We zijn maar snel doorgelopen om de eieren niet koud te laten worden. We hebben toch een leuk plekje gevonden. Ik sta heel idyllisch tussen twee riviertjes in op een eilandje. Dat vind ik altijd de mooiste plekjes en ik ben vanwege mijn kleine tent meestal de enige die op dit soort plekjes kan staan. We hebben bijna de hele dag mooi weer gehad. Het is nu alleen een beetje bewolkt en winderig, maar het is nog droog. We zitten nu aan onze eerste kop thee, dat hebben we wel verdiend.

22:00 Isla Navarino, kampeerplaats Laguna Hermosa.

De hele avond is de wind al aan het blazen. Het blijft droog maar het is wel koud. Dankzij Peters vuur blijven we allemaal een beetje warm. De tenten staan vreselijk te klapperen, vooral die van Tibor en Wendy staat flink te schudden met de luchtinlaat aan de windkant. We hebben heerlijk gegeten, Rizzibizzie Hawaiian curry met extra kruiden en noten, echt lekker. In de verte achter ons zagen we een glimp van de 2 Australiërs uit het vliegtuig. Het eerste teken van leven in 3 dagen en hopelijk het laatste.

Zaterdag 26 december (2de kerstdag).

05:00 Isla Navarino, kampeerplaats Laguna Hermosa.

Gisteravond om 23u gaan slapen. Echte storm vannacht, de hele nacht klapperde de tent. Net buiten de tent gekeken. Er is wel 20cm sneeuw gevallen en het is hartstikke koud. Te koud om een foto te maken.

13:30 Isla Navarino, lunchplek na foutlopen.

Nou, het was weer een enerverende morgen. Eerst uit bed was het natuurlijk hartstikke koud met al die sneeuw. Werd wakker met een hoofd vol snot en druk op het voorhoofd. Gisteren in de wind toch een flinke verkoudheid opgelopen. Daarna in de sneeuw ontbeten met muesli. Tent opgepakt. Heb van alles heel koude tenen gekregen, maar ik ben niet de enige, iedereen loopt te stampen om het maar een beetje warm te krijgen. Ik weet niet meer hoe we er op kwamen, maar tijdens het ontbijt vroegen Adrie en Wendy hoe de perfecte vrouw eruit moest zien. Heb ze de "1.50 en plat hoofd" variant verteld. Vonden ze niet grappig terwijl Marcel en ik de tranen in de ogen hadden van het lachen. Zal de kou wel zijn geweest, vernauwt je bewustzijn.
Om 9:30 op pad gegaan. Eerst door de sneeuw naar het Laguna Martillo. De route langs de rand van het meer ging bijna geheel door laag drassig kreupelhout en was zwaar. Daarna over een pasje en naar beneden langs de rivier. Het bleek al snel erg moeilijk om de route te vinden die richting de laatste pas van het circuit zou voeren. Na lang zoeken (1 uur) en op de kaarten staren hebben we besloten om het traject maar niet via de pas te doen, maar om de route door het rivierdal in de richting van het Beagle Kanaal te vervolgen. Dit is qua afstand langer, maar je hoeft niet meer over de pas. Probleem is wel dat we niet weten of er uberhaupt een doorgang is. We zitten hier nu te lunchen met tomatensoep en hardkeks. Ik voel me steeds ellendiger door de verkoudheid.

19:30 Isla Navarino, kampeerplaats.

Een zeer enerverende trip door toendra en rivierterrein gehad. Om 18:15 zijn we na rijp beraad gestopt met wandelen. Morgen maken we maar een wat langere dag. Het wordt nog spannend of we het wel zullen halen. We weten niet wat ons allemaal nog te wachten staat. Volgens de kaart moeten we morgen op het eerste stuk vooral veel door steile beboste hellingen traverseren. Als we geluk hebben kunnen we door het dal lopen maar dat is waarschijnlijk te nat. Waarschijnlijk zullen we morgen ook wel weer een paar rivieren door moeten waden. Er staan een paar grote zijrivieren op de kaart. We staan aan de rand van een vlak stuk open toendra in het bos met 2 bevermeertjes. Dit rivierdal is echt wildernis, hier komt nooit een mens.
Na de lunch hebben we eerst geprobeerd door de riviervallei te lopen, maar al snel bleek dat die zeer nat was. Een verder probleem was dat we nu door rivieren van fiks formaat moesten. Bij de eerste rivier ging het nog wel, dat ging op blote voeten. Maar bij de volgende rivier heb ik maar mijn Tevas aangetrokken. We zijn ook al een keer bij een rivier geweest die zo diep was en zo snel stroomde dat we er niet meer doorheen konden. Toen zijn we een stuk terug gelopen en zijn we door de 2 rivieren gewaad waar de grote rivier uit bestond voor de samenvloeiing. Toen hebben we maar besloten om op de beboste hellingen naast het dal te gaan lopen omdat het gevaar dat we ons vastlopen zo wel erg groot is. Sommige mensen hebben ook al doorweekte voeten en dat levert alleen nog maar meer problemen op. Henk had al eerder voorgesteld hoger te gaan lopen, maar eigenwijs als we waren wilden we daar eerst niet aan. Het nadeel van de beboste hellingen is wel dat je heel langzaam vooruit komt. De bomen staan dicht op elkaar en het ligt bezaaid met omgevallen dode bomen. Het is dus een echt kruip-door-sluip-door. Dat is normaal wel eenvoudig maar met een zware rugzak kost het toch veel kracht.
We hebben onderweg ook een bever van dichtbij gezien. Waarschijnlijk had deze nog nooit een mens gezien want hij bleef gewoon zitten en keek ons nieuwsgierig aan. Dit is echt uniek. Heb een paar foto's gemaakt. Verder hebben we weer erg veel vogels, en ook een paar condors gezien vandaag. Zometeen eten we tortellini met kaas. Zal wel weer erg lekker zijn. Alles smaakt hier lekker. Voel me flink belabberd door de zware snotneus/verkoudheid. De hele tijd komt er een enorme hoeveelheid vocht uit mijn neus en mijn hoofd voelt helemaal vol en zwaar aan.. Heb net 2 zakjes zware aspirines genomen om de ellende wat te verzachten.

Zondag 27 december.

12:00 Isla Navarino, einde rivier. Uitzichtspunt boven Beagle Kanaal.

We did it! We zijn vanochtend om 6 uur opgestaan en zijn na een keksontbijt om 8 uur vertrokken voor onze cross-country trip in de richting van het Beagle Kanaal. Het was minder zwaar dan ik dacht, maar het was toch een trip van 4 uur dwars door de beboste hellingen en zompige toendra. Jose is nog tot haar knieën in de blubber gezakt. We hebben weer de hele tijd ganzen, bevers en ander wild gezien. Het was echt een prachtige trip door ongebaand terrein. Nu zitten we op een uitzichtspunt zo'n 500 van en 50m boven het Beagle Kanaal. Links aan de overkant op zo'n 20km afstand kun je Ushuaia zien liggen met op de achtergrond de bergen van Vuurland. Dit is echt weer een idyllische plek. Vooral als je bedenkt dat hier nooit iemand komt. Het weer is nog steeds prachtig dus we hebben eigenlijk op het hele stuk best goed weer gehad. De rest van de trip gaat over een gravel pad zo'n 20 km langs de kust. Dat betekent nog zo'n 5 uur lopen. We moeten morgen om 13 uur bij het vliegveld zijn, dus we zullen halverwege ergens ons kamp opslaan. Voor de rest gaat het met mijn verkoudheid wel aardig goed. Ik heb sinds gistermiddag steeds fikse hoeveelheden van mijn zware 'alaska' aperines genomen en ik heb het gevoel dat die wel aardig werken. Gisteravond hebben we na het eten nog wat chocolademelk gedronken en bij het vuur gestaan. Ik ben om 22 uur gaan slapen en heb echt geslapen als een blok.

19:15 Isla Navarino, kampeerplaats aan Bahia Viginia.

Nog een fikse trip door het bos, over hekwerk en door gemixt bos en toendraterrein naar de weg gemaakt. Vanaf het moment dat we de weg bereikten in twee uur naar deze baai gelopen. De kampeerplaats is weer superidyllisch. Ik sta 6 meter van het Beagle Kanaal op het strand. Aan de overkant ligt Vuurland, waarvan we de bergen weer zien liggen, en links van ons ligt een vogelreservaat. In tegenstelling tot de laatste keer dat we aan het Beagle Kanaal waren waait het niet buitensporig hard.
Net zeer hete nasi gegeten, heerlijk. Met de verkoudheid gaat het wat beter, m'n neus loopt niet meer zo en de hoofdpijn is ook bijna over. Machtig spul die 'alaska' aspirines. Ondanks een inspannende dag ben ik al bijna van mijn verkoudheid af.
We hebben vandaag weer veel moois gezien, veel vogels met kromme snavels, gele kop wit zwart, een condor met kalkoenzak op neus op paal en weer veel eenden. Overal groeien hier mooie rode op kamperfoelie lijkende bloemen.
Al met al was het weer een zeer mooie dag. Er is hier op deze kampeerplaats maar een probleem en dat is de watervoorziening. Het water in de baai is zout en de twee stroompjes die in de buurt in zee uitmonden worden ook door koeien en paarden gebruikt. Als je bij de riviertjes hurkt om water te filteren stinkt het echt enorm naar koeienstront. We moeten er dus maar echt op vertrouwen dat het filter goed werkt.

Rugzak en kampeerspullen.
Het belangrijkste item tijdens een trektocht is wel de rugzak. Als die niet goed is bederft het de hele trip. Ik heb een Modan Explore 65-85L rugzak van Israëlische makelij. Het grootste pluspunt van deze rugzak vind ik dat hij niet meteen op de rug zit maar dat een paar kussentjes zorgen dat het interne frame ongeveer 4 cm van de rug afzit. Hierdoor kan de wind er tussendoor waaien en heb je niet de hele tijd een zweterige rug. Voor de rest is de rugzak zeer robuust uitgevoerd en heeft hij een comfortabele dikke heupband. Het buitensportblad "Op Pad" heeft deze rugzak in een recensie eens gekraakt met als gevolg dat ik hem jammer genoeg in Nederland niet meer in de winkel heb gezien.
In volgorde van belangrijkheid komt daarna de tent. Mijn tent is een MacPac Microlight. Een oersterke eenpersoons eenstoks boogtent van plusminus 2 kilogram. Binnenin is plaats voor 1 persoon plus rugzak bij het voeteneinde. Er is een kleine vestibule voor de tent die ik gebruik om kookspullen en schoenen op te slaan. Het enige nadeel van de tent is dat ik er net niet rechtop in kan zitten, maar in de praktijk is dat alleen lastig bij het opstaan en aankleden. Binnen en buitentent zitten aan elkaar vast dmv. klittenband en zorgen er voor dat je hem snel kunt opzetten en afbreken. Als je rustig aan doet staat de tent in 5 minuten en afbreken kan in de helft van de tijd. De tent heb ik altijd gewikkeld in een zitmatje onder aan de rugzak hangen. De belangrijkste reden is dat als je vroeg oppakt de tent meestal wat vochtig is. Als je nu de tent buiten je rugzak hangt blijft de rest van je spullen droog. Zelfs als je in stromende regen moet oppakken.
Slapen doe ik in een North Face "Super Kazoo" donzen slaapzak. Deze slaapzak is nog redelijk warm als het licht vriest, maar je zweet er niet uit als het 20C is. Ik gebruik een Thermarest Superlight zelfopblazend matje om op te liggen. Het is wel heel erg dun (2cm) maar in de praktijk is het voldoende. De eerste nacht is altijd even wennen om de goede houding te vinden maar daarna slaapt het erg goed. Grootste pluspunt van het matje is dat het heel erg licht (700gr) en superklein opvouwbaar (1 liter?) is. Als kussen heb ik een heel licht fleece hoesje waar ik elke avond mijn fleece vest in prop.

Maandag 28 december.

14:00 Isla Navarino, vliegveld.

We zitten op het vliegveld van Puerto Williams te wachten op het vliegtuig dat ons naar Punta Arenas terug zal brengen. Gisteravond lekker hete nasi gegeten en wat vogeltjes in de baai bekeken. Vooral de stern (of visdiefje?) welke we in Nederland ook kennen was mooi om te zien. Hij liet zich steeds van een meter of 3 als een projectiel in het water vallen. Lekker chocolademelk gedronken bij het vuur en daarna vroeg gaan slapen. Vanmorgen werd ik wakker met de zon op mijn tent, heerlijk was dat. Toen ik mijn hoofd buiten de tent stak kon ik de baai zien onder een onbewolkte hemel. Ontbeten met muesli en om 10 uur waren we al weer op pad over de verharde weg naar Puerto Williams. Bij het Mariabeeld de eerste groepsfoto genomen vanaf een rugzak ondersteund door een wandelstok. Toen door naar Puerto Williams. Bij de bakker broodjes gehaald en op de stoep bij het winkelcenrumpje(!) van Puerto Williams opgegeten. De eersten konden niet wachten en zaten al weer aan de wijn en het bier. Je krijgt toch wel vreselijk dorst van al dat ontberen. Koffie gedronken in een restaurantje gerund door een indiaanse familie. Prachtige verlopen indianentypes zaten in het restaurant al achter de wijn. Na de koffie even ons op het politiebureau weer aangemeld. Dat moet je hier doen, anders gaan ze er vanuit dat je vermist bent en na een tijdje gaan ze je zoeken. Vorig jaar hebben maar 37 mensen zich ingeschreven voor de trek en voor dit jaar, dat al bijna om is, maar 54. Het is dus echt een weinig bezocht gebied. Verder kregen we omdat we daar om vroegen van de agent allemaal een stempel van Puerto Williams in ons paspoort. Dit is echt de meest zuidelijke stad ter wereld. Ook leuk is dat hier het provinciehuis van Chileens Antarctica is. Technisch zijn we dus eigenlijk in Antarctica.
Het weer is nog steeds mooi, het is niet te geloven, als we ergens over in hebben gezeten is het wel het weer, en dat is al een week goed. Het vliegtuig is inmiddels geland en ik hoop dat we over een halfuurtje in de lucht zijn. Er staat en stuk minder wind dan op de heenweg en we hebben de wind mee, dus de vlucht zal wel minder lang duren dan op de heenweg.

Dinsdag 29 december.

9:25 bus Punta Arenas - Puerto Natales.

Gisteren is het toch nog een drukke dag geworden. De reis met het vliegtuig verliep erg voorspoedig. Het weer was heel mooi en we hadden perfect uitzicht op de route die we hadden gelopen. Vooral het laatste dal dat we cross-country hadden doorlopen konden we helemaal zien. Daarna scheerden we langs de Cordillera Darwin en hadden we zicht op de toppen en gletschers van dit gebergte. Die waren echt ongelooflijk woest en mooi. Het zou de perfecte trip zijn om daar eens een keertje met een boot gedumpt te worden en een maandje rond te trekken. Die Shipton wist wel wat hij deed. Ik zat redelijk voorin het 20 persoonstoestelletje en kon tijdens de landing door de voorruit heel mooi het driften van het vliegtuig in de wind zien. Het is altijd weer verbazingwekkend hoe langzaam zo'n klein toestel vliegt als hij landt. Na de landing in Punta Arenas bagage gepakt en in gecharterd busje weer snel naar het hostal. Daar kwamen we rond 4 uur aan.
Iedereen had een week lang niet gedoucht dus er moesten wel even afspraken gemaakt worden over het gebruik van de schaarse badkamerruimte. Verder gingen Wendy en Tibor naar de wasserette met een zak vol vuil goed. Ik had onderbroek sokken en overhemd meegeven. Die had ik allemaal inmiddels 12 dagen aan een stuk aan gehad dus dat was wel nodig. Ik heb maar 1 broek meegenomen, dus die moet ik maar een maand aanhouden. Ik heb de hele avond in mijn TNF thermisch onderhemd gelopen, maar die ziet er nog wel aardig uit. Voor het douchen snel even Marieke gebeld. Alles was goed, maar telefoneren is echt een crime. Er is een vreselijke vertraging over de lijn en er is maar een half duplex verbinding. Dus als je op hetzelfde moment praat blokkeert de lijn. Ik kreeg volgens mij de helft niet door van wat Marieke zei. Maar ik begreep dat alles goed was en dat Richard en Alinda op bezoek waren, dus dat klonk wel goed.
Daarna m'n baard van een week eraf geschoren (poeh!) en gedoucht. Heerlijk je wilt er eigenlijk niet meer onder weg. Na douchen met Marcel en Elly stad in geweest. Asperines gehaald want de 'alaska' medicijnen(askal?) zijn bijna op. Ze helpen wel goed want ik ben het bijna kwijt. Inkopen gedaan voor Torres del Paine: chocolade, gedroogde abrikozen en aguadiente (zeer sterke spaanse drank voor in de koffie of thee) en wat watersmaakjes. Onderweg kwamen we Adrie tegen die net had gehoord dat de KLM Peters rugzak had gevonden en naar huis gestuurd. Ze was witheet. Het ergste is nu wel dat ze nog 3 weken met die ....rugzak moeten lopen. Puddingbroodje gegeten en een echt lekkere cappuccino met slagroom gedronken bij Lomits. Daarna op zoek gegaan naar sigaren. Ik heb al anderhalve week niet meer gerookt, dus ik had wel zin in een. Vond een kiosk waar ik dacht dat een blikje Henri Wintermans cafe creme sigaren 500 pesos kostten. Na lang debatteren en bewegingen bleek dat ze dat PER STUK kostten. Dus 20 sigaren voor 10.000ps(fl 40) terwijl ze in Nederland fl. 10,- kosten. Heb daarom maar 4 wat grotere en dus relatief goedkopere meegenomen. Terug naar hotel, daarna eten bij hetzelfde Spaanse restaurant als vorige week. Weer lomo pimenta gehad. Heel erg lekker. Met z'n allen 4 flessen wijn (Santa Rita 120) opgemaakt. Stemming zat er dus weer goed in en ik voelde hem ook flink zitten toen we het restaurant om 23 uur verlieten. Had dan ook al een week niet meer gedronken en veel lichaamsbeweging gehad. Terug in het hotel hebben we de bagage over de rugzakken verdeeld. Ik heb 7 kilo proviand gepakt zodat ik op zo'n 22 kg uitkom. Dat is meer dan op Isla Navarino, maar de eerste dagen zijn nogal vlak en dan gaat het wat makkelijker.
Daarna ben ik nog met Henk naar beneden gegaan om zijn fles whisky leeg te maken en een sigaartje te roken. Om 1:45 gaan slapen en om 6:45 ging de wekker al weer, dus dat was een erg kort nachtje. Vanochtend was het een zaak van broodjes smeren, ontbijten en naar het busstation gaan. We hadden al kaartjes en nadat we de bagage in de bus hadden afgegeven vertrok de bus om 9:15.De bus is een mooie luxe Mercedes bus van "Buses Fernandez". Ik zit met Marcel op de voorste stoelen en kan mijn benen bijna strekken. Het is niet vaak dat ik zo goed kan zitten in de bus. Het is nu bijna 11 uur en we rijden door een ongelooflijk saaie, maar toch op de een of andere manier wel biologerende eindeloze pampa. Er zijn wat kleine heuveltjes van een paar meter hoog. Zo nu en dan zie je wat schapen grazen soms begeleidt door mannen op paarden. Maar voor de rest is er niks. Het regent ook al onophoudelijk sinds we uit Punta Arenas zijn vertrokken dus ik denk dat we ons quotum goed weer op Isla Navarino hebben opgebruikt.
We staan dus nu op het punt aan de tweede trek te beginnen. Er zijn tijdens de trek op Isla Navarino wel wat lichte blessures ontstaan: Jan(verkoudheid), Marcel(pijn in knie), Elly(schoenen niet waterdicht, blaren), Wendy (kan rugzak niet goed verdragen), Peter (Chileense rugzak zit belabberd). Maar al met al niks echt ernstigs.

Woensdag 30 december.

Torres del Paine NP.
Zich bijna verticaal 2000 meter boven de Patagonische steppe verheffend zijn het de "Torres del Paine", de granieten pilaren die het landschap domineren van een van Zuid-Amerika's mooiste parken. Het park ligt zo'n 100km ten noorden van Puerto Natales en is alleen bereikbaar via een 2 uur durende busrit over een gravelweg. Voor het park in 1959 tot nationaal park werd uitgeroepen was het gewoon een deel van een schapen houdende Estancia. De grote boerderijen hier in Patagonië heten Estancias. Overblijfselen van deze tijd zoals afrasteringen en herdershutjes kom je nog overal in het park tegen.
Kern van het park is het Paine massief een gebergte vol rotspieken dat hoog boven de omgeving uittorent. Aan de westkant van dit massief stroomt de enorme Grey gletscher vanaf de ijskap het Lago Grey in. Aan de zuidkant van het massief liggen in een relatief vlak landschap talrijke grote meren die door zich terugtrekkende gletschers zijn achtergelaten.
Een van de grootste successen van het park is het weer herstellen van de wildstand. De bijna uitgeroeide guanaco komt weer in grote aantallen voor. Verder komen er veel zoogdieren zoals vossen, poema's, hazen en zeer veel vogels zoals de Patagonische gans, de specht en de condor voor.
Onze trektocht begint in het toendra-achtige landschap ten zuiden van het massief en cirkelt tegen de klok in over een hoge pas aan de noordkant langs de Grey gletscher weer terug naar het merengebied. Op de laatste dag hebben we nog een dagtocht het gebergte in gemaakt.

9:00 Torres del Paine, campamento Torres.

Ik zit op dit moment heerlijk in de volle zon in het Torres del Paine nationale park. Er is weer veel gebeurd sinds de laatste keer. We kwamen om half een aan in Puerto Natales en moesten snel overstappen op het busje van Andescape, het bureautje dat ons naar het park zal brengen. We moesten uit de bus dus eerst op zoek naar Andescape. Eerst wees de buschauffeur ons de verkeerde straat aan waar het bureau zou zijn. Daarna werden we door een voorbijganger de verkeerde kant op gestuurd. Pas toen een agent ons hielp konden we het bureautje vinden. Het bleek zo ongeveer naast het busstation te liggen en we hadden dus een paar blokken voor niks gelopen. Met een tienpersoonsbusje gingen we over een gravelweg op pad. Eerst een stukje langs de grote Ultimo Esperanza fjord waaraan Puerto Natales ligt. De bergen aan deze fjord waren bedekt met (regen)wolkenflarden onder een donkere hemel. Het leek precies op de panhandle fjords van Alaska. Daarna ging de route landinwaarts nog steeds over gravel door een grazig heuvellandschap. Veel schapen, hier en daar zag je herders op paarden (gaucho's?). Dicht bij de Argentijnse grens zagen we zelfs mijnenvelden. Een overblijfsel uit een donkerder verleden.
Na zo'n 100 kilometer kwamen we in het park aan. We zagen meteen veel guanaco's. Vooral bij het eerste meer aan onze rechterhand, Laguna Amarga, zagen we meteen tientallen. Ook deed het grote massief veel moeite voor ons om uit de wolken te komen. Dat lukte aardig en ik heb wat foto's van het bijna onbewolkte massief gemaakt. Bij de ingang bij Laguna Amarga moesten we ons melden en toegangskaartjes (met trekking permit?) kopen. Daarna moest er nog een oplossing gevonden worden voor een heikel probleem. Er waren wat mensen die naar het Lookout point wilden lopen. Dit is een van de bekendste uitzichtspunten in de Torres del Paine. De camping hier staat op het punt waar het massief uit de pampa verrijst, bij de ingang van de vallei naar de Torres. Deze trip staat in de boekjes als wandeling van zo'n 10 uur. Probleem is dat deze wandeling niet in het programma staat opgenomen en we eigenlijk ook geen tijd hebben om hem te doen. We hebben nl. voor oudejaarsavond een diner besproken in een hut 2 dagen lopen van hier. Maar vooral Tibor wil erg graag en Jose probeert allerlei varianten te verzinnen waarbij we in een avondwandeling! heen en weer naar het punt kunnen. Andere mensen worden een beetje kregel van al deze plannen en sluiten zich een beetje af. We besluiten om een busje naar campamento Torres te nemen en om van daaruit het circuit te beginnen. Deze camping ligt onder de Lookout en zo hebben mensen die dat willen toch nog de kans naar het uitzichtspunt te lopen. Het originele Circuit begint bij het punt waar we het park zijn binnengekomen, Laguna Armarga.
Op de camping aangekomen bleek dat de wildernis Torres del Paine stijl toch heel wat anders was dan op Isla Navarino. Het bleek een camping te zijn zoals je die ook veel in Amerikaanse NP tegenkomt. Grote ruime plekken met vuurplaatsen en soms zelfs picknickplekken. Het is verboden om in Torres del Paine wild te kamperen, dus we zijn de komende week tot campings veroordeeld. Ook in de wildernis zijn plekken aangewezen waar je mag kamperen, daarbuiten is het strikt verboden.
We hebben de tenten helemaal aan het einde van de camping aan de voet van een heuvel gezet. Toen de tenten stonden zijn we de heuvel opgelopen en daar vandaan had je een mooi uitzicht op de vallei van de Torres en de rotspieken zelf. Ik had besloten maar niet te gaan proberen om naar de Torres zelf te lopen omdat het zeer onduidelijk is of je het wel redt in een avond. Verder kunnen we deze week onze energie wel beter gebruiken. Tibor heeft wel geprobeerd de Lookout te bereiken. Het eerste stuk liep hij met Wendy en Jose. Maar toen ze moeite hadden het begin van de route te vinden en op een hek strandden is Tibor alleen doorgegaan. Hij heeft nog wel een uitzichtspuntje in de vallei bereikt vanwaar hij een redelijk uitzicht op de Torres had, maar de echte Lookout heeft hij niet bereikt. Hij was om 22u terug.
Omdat we nog wat maaltijdsoep van de trek in Isla Navarino over hadden hebben we dat vandaag als diner gehad. We hadden immers in Punta Arenas weer goed gegeten. Als toetje hebben we aardbeisaroma gehad. Mijn favoriet, beter dan die flauwe caramelsaroma. Henk beweert echter dat bijna iedereen altijd caramelsaroma het lekkerst vind. Het diner hadden we bij de vuurplaats bij de rivier. Het verzamelen van hout gaat hier een stuk minder romatisch dan op Isla Navarino. Je moet grote blokken hout halen op een centrale plaats op de camping. Elly kwam zelfs met een grote kruiwagen hout aanzetten. Verder moet gezegd worden dat je op deze camping nog wel met de auto kunt komen. Morgen gaan we pas echt de wildernis in.
Na het eten nog even een biertje gedronken in de hosteria bij de camping. Daarna buiten nog een klein sigaartje gerookt en naar bed gegaan. Heb echt geslapen als een blok.
Om 7 uur werden we door Henk gewekt. Het weer is onbewolkt, zelfs een beetje warm en er is niet al te veel wind (voor Patagonische begrippen). Ontbeten met havermout! De locale muesli die wij dachten te hebben gekocht in de supermarkt in Punta Arenas bleek havermout te zijn. Het is wel wat als je de taal niet spreekt en de etiketten niet kunt lezen.
Bij het oppakken van de tent vonden we net een schorpioentje onder de tent van Henk en Jaro. Jaro had er de hele nacht op geslapen. We hebben net de bagage verdeeld. Ik heb een zak van zo'n 22.5 kilo. Zwaarder dan op Isla Navarino. Als er zometeen ook nog water in gaat zit ik op zo'n 23 kg. Volgens mij hebben sommige mensen een truc ontdekt en wegen de rugzak met drinkwater. Laten we maar niet gaan zeuren.

20:00 Torres del Paine, campamento Puesto Seron.

Vandaag was de eerste trekdag van het Torres del Paine 'Circuit' en het thema van de dag was: hoe kunnen we zelfs van een eenvoudige 4 uur durende wandeling een dagvullende struintocht maken.
We zijn om 9:30 vertrokken van de camping. We hadden de keuze om terug te lopen naar Laguna Amarga, 2 uur over een gravelweg. Of om een kortere route te nemen die een stuk zou afsnijden en ergens halverwege het eerste-dag-traject zou uitkomen. Deze kortere route stond op de kaart, maar het probleem was dat wij hem absoluut niet konden vinden. Na lang zoeken besloten wij om met al onze opgedane struinervaring zelf maar cross-country naar de goede route te zoeken. Het landschap zag er ook niet echt moeilijk uit.
Het eerste stuk was niet echt zwaar, maar hoe langer het duurde hoe zwaarder het werd. Veel toendra en zompige kleine rivierdalen en dichte bosjes. Het was vooral erg zwaar door de volle bepakking. Het punt waar we weer op de originele route zouden komen was moeilijk te vinden op kaart. Vooral de loop van wegen en rivieren was moeilijk te matchen met de kaart.
Om 12:30 hebben we een hartkek lunch gehad. Daarna gingen we nog een bergrug over en zagen we de Rio Paine in de verte stromen. Langs deze rivier liep het originele pad. Het was een prachtig gezicht het brede lint door de vallei te zien stromen. Een poosje later waren we op het originele pad.
De route liep de hele tijd langs de Rio Paine in richting van Puesto Seron. Onderweg liepen we door heel mooie bloemenvelden. Verder waren er een paar echte rivieroversteken van zijrivieren van de Rio Paine. De moeilijkste was wel een boomstam die over een rivier lag. De rivier was hier zo'n 4 meter breed en over de boomstam was een touw gespannen om je aan vast te houden. Daar heb je dus niks aan. Ik heb net als Henk en een paar anderen maar besloten de schoenen uit te trekken, de broek op te stropen en door de rivier te waden. Wonder boven wonder is er niemand van de boomstam in het water gevallen.
Vlak bij de camping stond een bordje camping 500m. Zoals gewoonlijk moet dat minstens een kilometer zijn geweest want het duurde nog een hele tijd voor we om 18u bij de camping aankwamen. Ondanks dat de route redelijk vlak was waren we toch allemaal erg moe door de struinpartij in de morgen.
De kampeerplaats is erg mooi gelegen aan de rand van een bloemenveld. Er is zelfs gezorgd voor een toilethokje boven een gat in de grond. Maar op de rand van de pleebril is gepoept dus daar maakt niemand meer gebruik van. Een stukje verderop is een soort hutje gebouwd waar een beheerder in woont. Hier is ook een toilet en een douche. We moeten 2000 pesos per persoon per nacht betalen. De camping is redelijk druk, er staan zo'n 10 tentjes. Er is wel plaats voor 50, dus het is voor hier denk ik rustig. Het zal er wel mee te maken hebben dat het morgen oudejaarsdag is. Dit soort campings in de wildernis doet ons, ondanks zijn mooie ligging, met weemoed terugdenken aan Navarino.
Ben erg verbrand op de handen.Iedereen is wel ergens goed verbrand. Peters ellebogen zijn helemaal roodverbrand. Wat hier wel een plaag is zijn de muskieten. Ondanks een redelijk windje wordt je helemaal gek van die beesten. Het wordt meteen erg koud als de zon achter de bergen verdwijnt. Zometeen gaan we eten (20:30). Onze meesterkok Henk heeft Parque de Quillaume gemaakt.

Donderdag 31 december (Oudejaarsdag).

13:30 Torres del Paine, rivier na camping Paine.

Vliegen, vliegen en nog eens vliegen. Sinds gisteravond is het echt vergeven van de muskieten. Iedereen zit onder de bulten en loopt helemaal ingepakt en met margrietjes te zwaaien. Ik heb een paar margrietjes vastgebonden aan mijn hoedje analoog aan de kurken van de Australieërs en dat lijkt redelijk te helpen. Gisteravond vanwege de vliegen vroeg gaan slapen (22u). Vroeg er weer uit, ontbijten met keks, tent oppakken en geprobeerd een warme douche te nemen. Warme water was op dus het bleef bij wat koud water op de huid doen. Om 9:30 waren we op pad en het ging meteen voortvarend. Het pad ging eerst nog een stukje langs de Rio Piane en boog daarna over een bergrug naar het westen en traverseerde boven de Lago Paine. Prachtig uitzicht op het volgende dal en de route van de volgende paar dagen. Overal hoge bergen en een mooi meanderende rivier in de verte. Route ging op en neer langs het meer en daarna langs de rivier. Alweer een guanaco gezien. Het weer is een beetje bewolkt vandaag, maar het heeft nog niet geregend. We zitten nu midden tussen de vliegen snert te eten. Iedereen heeft wel een stuk of 10 van die krengen rond z'n hoofd cirkelen. Ik ben maar op een steen aan de rand van de rivier gaan zitten, daar heb je er nog het minst last van. Zometeen nog iets meer dan 2 uur lopen naar Lago Dickson. Hoop dat we daar van de muggen af zijn.

19:00 Torres del Paine, Refugio Dickson.

We zitten momenteel in de Refugio Dickson om aan de vliegen te ontsnappen en omdat zometeen ons gereserveerde diner wordt opgediend. Alle hutten in het park zijn eigendom van het Andescape bureautje. Dit bureautje zit zelfs op het internet en vanuit Nederland hebben wij dit diner voor oudejaarsavond gereserveerd. De hut is een mooie kleine houten hut aan de zuidrand van Lago Dickson. Als je naar het meer loopt kun je een grote gletscher aan de noordkant van het meer zien liggen. Wanneer je de hut binnenkomt moet je net als in de meeste berghutten je bergschoenen uitdoen. De hut zelf bestaat uit wat slaapvertrekjes en een centraal vertrek met een barretje. Het ene deel is een zithoek, zo'n 10 m2 met vaste zitbanken. Het andere deel is het iets grotere eetgedeelte met stoelen en verschuifbare tafels. Je kunt er met ongeveer 10 man tegelijk eten. Aangezien wij niet de enige gasten in de hut zijn wordt er dus in 2 shifts gegeten. Wij eten om 8 uur en de rest eet om 9 uur. We hebben alvast een kartonnen pak wijn besteld en daar zitten we nu lekker van te nippen.
De tocht van vanmiddag was de minst aangename tot nog toe. De vliegen bleven maar om ons heen cirkelen. Het weer werd veel slechter en het miezerde steeds. Hierdoor waren de uitzichten niet bijster interessant. Jaro had helemaal een slechte middag. De problemen die hij met zijn Nikon 801 fototoestel had kende ik maar al te goed van vroeger. Als het een beetje koud en winderig wordt en de batterijen zijn niet helemaal top doet hij de raarste dingen. Jaro had oa. elektronische lockup, spiegel blijft hangen diafragma doet raar. Ik heb de mijne wel eens van een berg willen keilen en volgens mij was Jaro ook niet meer ver van dat moment verwijderd.
Op een gegeven ogenblik werd het helemaal lastig. Dit was toen we bij een stuk ondergelopen toendra het pad kwijtraakten. De helft van de groep probeerde al een omcirkelende beweging van een paar honderd meter te maken. Ik was echter bang dat we weer veel moeite zouden moeten doen om de route terug te vinden. Ik zag in de verte een paal met een oranje kop en probeerde die te bereiken. Toen ik twee keer tot over mijn enkels in het water had gestaan heb ik de schoenen maar uitgetrokken en ben heel voorzichtig op blote voeten richting paal gelopen. De groep van de omtrekkende beweging hield droge voeten en kwam ook op het zelfde pad uit. Iedereen die de korte weg had genomen had wel iets van natte voeten. Aangezien ik naar de paal wilde lopen was dat dan ook allemaal mijn schuld:)
Het laatste stuk naar Lago Dickson was erg mooi. Er stroomt aan de noordkant een gletscher in. Er drijven veel ijsbergen in het meertje. Hoe verder ze van de gletscher zijn verwijderd hoe kleiner. De hut zelf ligt op een soort landtong en met het groene dak zag het er uit de verte sprookjesachtig uit.
Heb net met een Amerikaan gesproken die heeft meegeholpen bij het opzetten van het park 20 jaar geleden. Hij is vanaf het campamento Japones rechtstreeks doorgestoken naar hier. Was niet al te moeilijk volgens hem. Verder vertelt hij dat je hier heel makkelijk kunt doorsteken naar Los Glaciaros in Argentinië. En als klap op de vuurpijl beweert hij dat er een veel wildere route naar de Grey gletscher is. Dus ipv. via de normaalroute over de Gardiner pas te gaan kunnen we ook via het dal ten westen van het Lago Dickson doorsteken. Als ik het er met Henk over heb en we even later serieuze belangstelling voor de route tonen krabbelt hij terug en blijkt dat er ooit 1 ranger is geweest die dit heeft geprobeerd.
Het weer wordt iets beter als ik naar buiten kijk. Volgens mij zitten we hier op de achterkant van de Torres te kijken. Heb hierover een weddenschap met Tibor om een Duveltje.

Vrijdag 1 januari (Nieuwjaarsdag).

9:15 Torres del Paine, campanemento Dickson.

Gelukkig nieuwjaar! Gisteravond oudejaarsavond in de hut gevierd. Eerst hebben we om 8 uur een diner gehad met 3 gangen. Palmhart, groentesoep, zalm met salade en een sinaasappel na. Het diner werd zo snel opgediend dat op een gegeven moment drie gangen tegelijk aan tafel werden gegeten. Dat kwam omdat er nog een groep na ons ook moest eten. Maar volgens de Chilenen hoefden we ons absoluut niet te haasten. In de hut zitten verder 2 Amerikanen, 3 Spanjaarden, een aantal Chilenen, wat onduidelijke gasten die niet veel in de centrale ruimte kwamen en 2 Nederlanders uit Delft. Deze waren eerst 3 weken naar Bolivia geweest en via Lauca naar Chili gegaan (1 ticket). Het waren normaal fietsers, maar ze gingen sinds kort wandelen. Knap dat ze nu al dit circuit doen en volhouden. Want ik heb al over veel mensen gehoord die zijn omgekeerd omdat ze problemen hadden met de rivieren. Ben om 22 uur met Henk en Marcel een eindje langs de rivier gelopen met zicht op de gletschers. Het wandelen in de rivierbedding in de schemer met de gletscher op de achtergrond was heel erg mooi. Klein sigaartje gerookt. Om 23 uur terug en aan de wijn. Daarna grote sigaar op de veranda opgestoken waarbij ik steeds even terug ging naar de groep. Om 12 uur de hele hut gelukkig nieuwjaar gewenst en geproost met Argentijnse cider. Daarna sigaar opgerookt op de veranda en om 1 uur gaan slapen. Doorwaakte nacht gehad. De vallei en pas staan bekend om hun stormen en die brak vannacht los. Hevige slagregens en enorme windvlagen. De tent schudde de hele nacht. Tot overmaat van ramp liep mijn matje ook nog leeg via het ventiel dat ik per ongeluk aan het voeteneind gelegd. Ik was te lui om het weer op te blazen, dus ik sliep de hele nacht op de harde grond. In de ochtend scheen de zon prachtig, maar de wind waaide nog op volle kracht. Zit nu na een havermoutontbijt in de windschaduw van de hut dit verhaal in te tikken. Ben benieuwd wat de dag zal brengen, er lopen een aantal mensen aardig katterig en humeurig bij. Ik heb mijn Duveltje verloren want de gele rots in het zuiden houdt abrupt op zonder rotspieken.

17:15 Torres del Paine, campamento Los Perros.

Net op campamento Los Perros aangekomen na om 10:30 vertrokken te zijn. Trip vandaag was erg eenvoudig. Eerste stuk ging over de heuvel langs de rivier in zuidelijke richting. Heel mooie uitzichten op de gletschers op de grens met Argentinië. Daarna gingen we een rivier over via een loopbrug met 2 boomstammen en een touw. Jaro donderde nog bijna in de rivier en als Tibor hem niet geholpen had door de touwen weer recht te trekken was hij waarschijnlijk in de rivier gevallen. De oorzaak was dat Jaro niet zo'n goed evenwichtsgevoel heeft en dat hij voor de verandering eens vol bravoure over de brug wilde stappen, met bijna desastreuze gevolgen.
Hierna ging de route zeer eenvoudig vlak door een bos. In het bos nog geluncht waarbij het me opviel dat iedereen een beetje een uitgebluste indruk maakte. Iedereen ging ook even een tukkie doen na de bouillon met hartkeks. Ikzelf stond te trappelen van ongeduld om verder te gaan, maar je moet je een beetje inhouden. Na een tweede wat langere Nepali stijl brug ging de route omhoog naar een meertje onder een gletscher. Daar ondervonden we voor het eerst echt de beroemde Patagonische wind. Op de rand van de morene moest je je echt aan stenen vasthouden om niet te worden weggeblazen. Het uitzicht was echt magnifiek, een gletscher die vanaf 2 niveaus naar beneden dondert in een meertje omgeven door andere hoge pieken. Het was alleen door de wind wel stervenskoud. De wind komt over de Gardiner pas vanaf de Patagonische ijskap. Wij moeten morgen over deze pas en het gebeurd regelmatig dat mensen terug gaan omdat ze door de wind de pas niet over kunnen. Dat is bv. een keer een SNP groep gebeurt en die moesten dus 3 dagen teruglopen!
Een kwartiertje lopen verderop ligt de camping in het bos dat een beetje bescherming biedt tegen de wind. De camping maakt een beetje een verlaten indruk. Het centrale hokje lijkt wel te zijn getroffen door een bom, en er komt geen water uit de kraan. Voordeel is dat we waarschijnlijk niet hoeven te betalen. Vandaag was dus een echt rustige dag. Heb nog wel energie over om een kleine tocht te gaan maken. Enige probleem is de honger, maar daar heeft iedereen last van. Hoofdoorzaak is denk ik het diner van gisteren. Dat was gewoon een beetje minder voedzaam dan we van ons eigen eten zijn gewend.

Zaterdag 2 januari.

Kleding.
Bij kleding op dit soort trektochten ga ik uit van principe dat als het op z'n allerkoudst is ik dan alles aan heb. Enige uitzondering is een reserve onderbroek en een reserve paar sokken. Dus behalve sokken en onderbroek heb ik altijd bij me: warme lange stretchfleece broek, trekking broek, regenbroek, thermisch T-shirt, overhemd, fleece vest, en een GoreTex regenjas. Alles van synthetisch materiaal want katoen neemt te veel vocht op droogt langzaam en gaat eerder stinken.
Wassen doe je als je weer in de bewoonde wereld terug komt. Als je bv. je overhemd wast moet je even een paar uur in je thermische T-shirt lopen. Enige probleem is altijd de broek. Als ik de trekking broek was moet ik of in de stretchfleece broek (ahum) of in de regenbroek (zweet) rondlopen. Sokken en onderbroek kun je eventueel op trek ook wassen in een rivier en dan aan je rugzak te drogen hangen.
Voor schoeisel heb ik naast een paar stevige bergschoenen een paar Tevas bij me. Dit zijn lichte zeer sterke sandalen die je aandoet bij het doorwaden van rivieren en s'avonds op de camping. De puntjes op de i zijn het zonnehoedje dat vanwege mijn toch iets terugtrekkende haarlijn erg noodzakelijk is, en een paar handschoenen.

8:00 Torres del Paine, campamento Los Perros.

Gisteravond na het eten (macaroni met saroma) samen met Tibor naar de gletscher geweest. Na een paar enkel ontwrichtende morenes kwamen we boven de gletscher uit. Het was echt een machtig gezicht. Om op de gletscher te komen moest je over een erg steile puinhelling traverseren die rechtstreeks in het water uitkwam. Na een college van Tibor hoe gevaarlijk het wel kon zijn besloot ik maar niet te gaan. Probleem is dat als je op de instabiele puinhelling (45 graden) naar beneden in het ijskoude water glijdt je er niet snel genoeg weer uit kunt komen. Tibor besloot hoog langs de wand traverserend wel te gaan en ik heb een leuke foto gemaakt waarbij Tibor op de rand van de gletscher staat. De terugweg nam hij wel dwars door het instabiele gebied. Honder meter verderop brak op dat moment een kleine steenlawine los. Het gevaar was dus wel reëel.
Terug bij de kampeerplaats was bijna iedereen vanwege de kou naar bed (21:30). Tibor en ik konden ons dit moeilijk voorstellen omdat we liepen te dampen van het zweet. Na eerst een thee met whisky te hebben gedronken heb ik een speciaal voor mij bewaarde saroma gegeten. Dat was heel erg aardig, iedereen wist dat ik vreselijke honger had omdat ik de hele dag had lopen klagen. Na nog een kop thee met aguadiente en een kop met whisky bij de ton met het vuur ben ik rond 23 uur gaan slapen. Het was inderdaad wel erg koud want ik heb voor het eerst in Torres del Paine met de armen in de slaapzak geslapen. Vanochtend weer om 7 uur op en we staan nu klaar voor het spektakelstuk van het Torres del Paine Circuit, de Gardiner pas.
Wilde net nog even zitten, pakte een grote steen en plaatste die in de kring rond de branders. Toen ik hem aandrukte kwam er tot mijn afgrijzen een geperste redelijk verse drol onderweg. Degene die dit op z'n geweten heeft zou eens het boekje "How to shit in the woods" moeten lezen.

21:15 Torres del Paine, campamento Chileno.

Het was weer een lange bewogen dag. We zijn om 8:40 vanaf de campamento Los Perros vertrokken. We zijn zo vroeg vertrokken om zoveel mogelijk kans te maken om de pas over te komen. Het eerste uur van de route ging door toendra en dicht bos en was vreselijk blubberig. Je moest erg op je tellen passen want voor je het wist stond je tot aan je kuiten in de blubber. Daarna ging de route over rots en puin en sneeuwvelden wat steiler omhoog naar de pas. Het verschil tussen de snelsten en langzameren in de groep is bij deze klim vrij groot dus Henk moet als leider flink temporiseren.
Om 11:30 waren we op pashoogte. Op de pas stond relatief weinig wind. Volgens mij waaide de wind zelfs de andere kant op dan normaal, dus in de richting van de Grey gletscher ipv. vanaf de Grey gletscher. Het uitzicht op pashoogte was onbeschrijflijk mooi. Dit is echt een van de mooiste uitzichten die ik ooit heb gehad. Voor me lag een enorme gletscher die in het noorden vanaf een nevelige ijskapo, de Hielo Sur, naar het zuiden stroomt in een groot meer, het Lago Grey, met in het westen een gebergte waaruit ook weer allemaal gletschers in de hoofdgletscher stromen. De dimensies zijn ook enorm, we zullen een hele dag langs deze gletscher lopen voor we er voorbij zijn. Het was wel bewolkt op de pas, maar de bewolking was hoog, dus we konden bijna alle toppen rond de gletscher zien.
Na een half uurtje van het uitzicht genoten te hebben en erg veel foto's gemaakt te hebben volgde de zeer steile afdaling naar de gletscher. Deze ging door een bos waarbij je je zo nu en dan echt van stam naar stam moest bewegen vanwege de steilheid van de afdaling.
Toen we bij de campamento Paso aankwamen konden we eindelijk lunchen omdat er water was. De lunch was met erwtensoep. In de buurt van het riviertje bij de kampeerplaats was het een enorme vieze zooi. Er was iets van onrust in de groep omdat Jose graag naar de Grey hut wilde doorlopen (nog 6 uur) en een paar mensen in de groep redelijk aan het eind van hun latijn waren en al blij zouden zijn als ze de volgende camping zouden halen.
Na de lunch ging de route op en neer door het schuine bos langs de gletscher richting zuiden. We vorderden zeer traag omdat we steeds als er een obstakel was, en dat was er wel elke 2 minuten, op elkaar wachtten tot iedereen er over was. Twee keer moesten we een diep rivierdal door en verder waren sommige stukjes zo steil en glibberig dat ze er houten laddertjes hadden geplaatst. Verder heeft Wendy door de afdaling door het bos last van de knie gekregen. Al met al zijn we dus niet vooruit te branden. Ik loop ook de hele dag maar wat achteraan zodat ik een beetje mijn eigen tempo met wat langere stops kan lopen. Het weer was slecht, zwaar bewolkt en zo nu en dan wat regen. Maar steeds hadden we zicht op de gletscher aan onze rechterhand, dat was wel erg mooi. De aanwezigheid van zo'n grote massa ijs maakte het wel erg koud.
We zijn een poosje geleden op campamento Chileno aangekomen. We lopen dus niet door naar Grey zoals Jose zo graag wil. Het was vandaag ook wel een lange dag, zo'n 8 uur zuivere wandeltijd volgens de Lonely Planet gids. De camping ligt in het bos boven de gletscher en op 3 minuten lopen is er een prachtig uitzichtspunt. We zijn nu aan het koken en het menu is tutti-frutti rijst. Het zal wel 22 uur worden voor het klaar is, dat is erg laat voor onze doen.

Zondag 3 januari.

11:00 Torres del Paine, refugio Grey.

Vannacht heeft het, naar wat ik er van meegekregen heb, de hele nacht geregend en gestormd. Ik had het ook voor het eerst sinds Navarino koud in de tent. Toen Henk me zoals elke ochtend om 7 uur wekte hoorde ik de regen nog steeds op de tent kletteren. Ik kon er dus echt niet uitkomen. Alles was nat en klam. Toen ik me na een half uur eindelijk uit de tent had geworsteld had ik ook nog last van mijn rug, vaste prik bij vochtige kou. Ik was ook voor het eerst de laatste die bij het ontbijt op de boomstam aanschoof. Na het ontbijt tent in de regen opgepakt, koud, nat en ellendig. Om 10 uur zijn we op pad gegaan. Het bleef koud en nat. Weer veel mooie uitzichten op de gletscher gehad. Het bleef alleen koud. Paden waren ook heel erg blubberig door alle regen. Daarna lekker de warme Grey hut in. We hebben besproken wat we de rest van de vakantie willen gaan doen. Vooral de laatste trektocht stond nog helemaal open. Ik wilde graag naar het Fitzroy massief in Los Glaciaros in Argentinië en had snel op de PSION een planning gemaakt. Dus toen het punt aan de orde kwam was de kogel al snel door de kerk. We gaan 3 of 4 dagen trekken rond het Fitzroy massief en de Cerro Torre. Als laatste gaan we een dagtocht maken naar de Perito Moreno gletscher. Dat was weer goed geregeld! Wat betreft de rest van de tijd in Torres del Paine het volgende. We gaan vandaag doorlopen naar Lago Pehoe (Spreek uit peejowee). Morgen gaan we een dagtocht maken naar de Val Frances vallei. Overmorgen pakken we de boot vanaf Pehoe naar een plaats waar we door het Andescape busje weer worden opgehaald. Zo'n groepsbespreking is altijd wel een crime. Een paar mensen willen alles tot in de details regelen en er zijn er ook die zich daar weer aan ergeren. En met 10 man zijn er ook allerlei misverstanden die niet nodig zouden zijn geweest. Het is moeilijk zoiets goed te doen.

13:45 Torres del Paine, refugio Grey.

Na de groepsbespreking naar de punt van het schiereilandje tegenover de Grey gletscher gelopen. Mooi weer, regen en wind wisselden in snel tempo af. Foto's zullen wel niet zo mooi zijn geworden. Na de korte wandeling gaan lunchen in de hut met witte bonen, slierten en aardappels. Was er ook wel aan toe.

Maandag 4 januari.

21:00 Torres del Paine, refugio Pehoe.

Lange tijd niks gescheven. Het was veel te druk en te koud en teveel wind. Gistermiddag van de Grey hut naar de Pehoe hut gelopen. Dat was een tocht van zo'n 4 uur. Het weer was behoorlijk slecht. Veel wind en wat regen. De wind was hard en vlagerig, je werd op sommige plekken echt van je sokken geblazen. Je zag ook dat de wind gewoon water uit het meer oppikte dat jij later als regen op je kreeg. Dit zijn de beroemde 'williwaws'. Landschappelijk was het allemaal niet zo heel interessant. Op de camping aangekomen vonden we een mooi plekje dicht bij de aanlegsteiger van de boot. We hebben als plaats om te eten een bijna windstil plekje tussen de bomen gevonden. Overal op de camping zie je houten windschermpjes waar je je tent achter kunt zetten. Het kan hier dus aardig spoken, maar daar waren we al achter.
We wilden misschien gaan dineren in de hut, maar die was vol. Er bleek een klein hokje te zijn waar je wat eten en drinken kon krijgen dus hebben we toen maar wijn en chips gehaald welke we lekker bij de tent hebben genuttigd. Voor mezelf heb ik een pak koekjes en wat chocolade gekocht. De chocolade is erg slecht. Het lijkt wel of er geen vet in zit. De chocolade koekjes zijn wel erg lekker. Ze stillen in ieder geval de honger goed.
s'Avonds hebben we zelf macaroni gekookt en lekker opgegeten met wijn. Daarna chocolademelk met aguadiente gedronken om de kou een beetje tegen te gaan en om 23 uur gaan slapen. Dit was de eerste keks-loze dag op trek.
Vandaag weer om 7 uur wakker en ontbijt met keks. Daarna de dagrugzakjes klaarmaken en op pad. Ik had mijn dagrugzakje in Punta Arenas laten liggen dus moest ik alles in mijn zakken proppen. Tot overmaat van ramp kwam ik er na een half uurtje achter dat ik mijn hoedje was vergeten en toen de zon wat begon te schijnen moest ik met de capuchon van mijn regenjas op gaan lopen. Bij de eerste pauze bleek dat Henk een reserve mutsje had dat ik op kon doen. Bijna was ik dat ook weer kwijt toen Henk z'n eigen petje door de wind een tiental meters verderop in de rivier werd gegooid. Jaro kon het gelukkig op tijd pakken. Voor de rest was er erg veel wind en de meertjes waren weer vol williwaws.
Onderweg ontstonden problemen over het tempo dat we moesten lopen. Het tempo zou te hoog zijn en er zou niet genoeg op elkaar gewacht worden. Dit probleem sudderde volgens mij al een paar dagen. De sfeer in de groep wordt op dit soort momenten ook meteen een stuk minder. Net als het weer, hoe verder we het dal in komen hoe meer het gaat waaien, regenen en zelfs een beetje sneeuwen. Na de lunch op campamento Brittanica besloten Jose, Peter, Tibor en ik naar het uitzichtspunt, zo'n 3 kwartier lopen, boven de camping te gaan. Het weer is op dat moment nog steeds erg slecht en er is weinig zicht. Een groep Fransen die ons op de weg hiernaartoe voorbij is gesneld is al weer terug naar het dal. De stommerds.
Zoals al een paar keer eerder in deze vakantie hebben weer heel veel mazzel want op het moment dat we naar boven lopen gaat de zon schijnen en hebben we een mooi uitzicht op de rotspieken die in een cirkel rond het dal liggen. We lopen zo'n 75 minuten echt in een straf tempo door een met sneeuw gevuld rivierdal en later over een puinhelling. We moeten dus veel hoger zijn geweest dan het bekende uitzichtspunt. Het uitzicht is weer verbluffend. Ik heb op het hoogste punt een uit 7 foto's bestaande rondfoto gemaakt. Op de weg naar beneden hebben Peter, Tibor en ik ons als een dolle naar beneden laten storten en Jose kon ons echt niet bijhouden. Jose bekende later ook wel dat het een beetje een naar gevoel is als je het niet kunt bijhouden en de mensen meteen doorlopen als je weer bij bent.
We hadden afgesproken dat de rest van de groep op eigen houtje terug zou gaan naar de camping en dat wij wel zouden volgen. Maar na zo'n 1.5 uur hadden we de groep alweer ingehaald en gingen we samen naar beneden. Het weer werd weer slecht en de zon kwam ook niet meer terug. Om 18:30 waren we terug op de camping. Hier hebben we de laatste trekdag in Torres del Paine gevierd met wijn en matzes. Daarna zijn we naar de hut gelopen waar we een diner hebben gereserveerd voor vanavond. Zometeen krijgen we het diner opgelepeld, straks verder. Dit getik zal wel erg slecht zijn want het is hier erg donker en ik zie niet wat ik tik.

21:00 Torres del Paine, refugio Pehoe.

Het eten is laat geworden. Pas om 21:30 waren de Fransen die voor ons waren klaar. Het diner was ook erg weinig en er was geen brood. Dit omdat de bevoorradingsboot niet had kunnen varen door de wind. We krijgen als compensatie koffie en chocolademelk na het eten en een kilo suiker voor morgen in de havermout.

Dinsdag 5 januari.

10:40 Torres del Paine, refugio Pehoe.

Vanochtend weer om 7 uur wakker, snel ontbijten en de tent opgepakt. Vandaag is een beetje een spannende dag want we gaan met het bootje. Het bootje gaat over het Lago Pehoe naar de ingang van het park. Probleem bij dit bootje is dat het als het te hard waait niet kan varen. Gisteren heeft de boot door de harde wind (ja we konden ons soms nauwelijks staande houden) niet gevaren. Iedereen die gisteren dus met de boot mee wou moet vandaag. Er is een groep Italianen gestrand die vanochtend al om 8 uur op de steiger zaten. Verder zaten er ook al een groep Fransen op de steiger die gelijk met ons geboekt hadden plus nog wat losse toeristen. Er gaan 23 man op het bootje en er stonden dus zo'n 50 man te wachten. Dat was dus stress. Wij hebben tickets voor 11:30 maar het is onbekend of deze gaat dus wij hebben ons ook op de steiger gewrongen.
De Fransen die op de steiger staan doen heel erg onsympathiek. Toen Jose de steiger op probeerde te lopen was er een Franse vrouw die haar opzettelijk blokkeerde en bijna van de steiger drukte. Gelukkig is Jose broodmager en gebeurde er niks. Toen de boot aankwam was het een echte heksenketel. De Italianen gingen er het eerst op en daarna de Fransen. Maar de boot was snel vol en de helft van de Fransen (5) moest ook op de steiger blijven wachten. Men vertelt ons dat de boot om 11:30 terugkomt en ons dan mee zal nemen. Een paar Amerikanen pikken dit niet en halen boos hun geld terug en gaan het park uit lopen (5 uur). Mooi zo dat maakt voor ons de kans weer groter. Als de boot straks niet gaat kunnen we alsnog gaan lopen. Dan lopen we echter wel onze afspraak met het Andescape busje om 13u mis. Maar er schijnt ook een gewone lijndienst naar Puerto Natales te gaan om 19 uur.
Wij staan nu bijna vooraan op de steiger en hebben onze rugzakken demonstratief in de rij staan. We gaan nu in groepjes in de hut koffie drinken om ons plaatsje niet te verliezen. Er valt steeds een klein beetje regen en het waait nog steeds hard dus het is niet echt een pretje op de steiger te bivakkeren.

18:15 Puerto Natales, hostel Niko's.

Het tochtje met de boot is verder goed verlopen, iedereen kon er nog op. Wel veel wind onderweg, en erg koud. Flitsend overgestapt in busje. Gedurende het eerste stuk door Torres del Paine hadden we mooi zicht op het massief. Veel foto's uit de bus gemaakt. Weer veel guanaco's gezien. Daarna bleek iedereen toch wel erg moe want de rest van de trip lag bijna iedereen te slapen in het busje.
We kwamen om 16u in Puerto Natales aan. Eerst naar het Entel call-center geweest om Marieke te bellen en gelukkig nieuwjaar te wensen. Ze had voorhoofdsholteontsteking en had bijna de hele tijd op bed gelegen, de ziel. Daarna op zoek naar sigaren. Op een plek in de 'Record' supermarkt hadden ze een B kwaliteit kleine sigaar voor 1250 pesos. Voor de rest helemaal niks, dus bij gebrek aan beters heb ik die maar gekocht. Ik hoop dat ik morgen in Calafate wat beters kan vinden. Voor de rest is Puerto Natales echt heel weinig, het is echt een uit houten barakken opgetrokken stadje opgedeeld in blokken. Er hangt ook een beetje een troosteloze landerige sfeer. Er komen ook maar een paar maanden per jaar toeristen en voor de rest van het jaar is het hier helemaal doods. De omgeving is wel erg leuk. Het ligt heel mooi aan de Ultima Esperanza fjord.
Terug bij het hotel heb ik me geschoren en gedoucht. Daarna bij de wasbak mijn overhemd, sokken en onderbroek gewassen. Pas bij het spoelen zag ik het papier boven de wasbak hangen waarop stond dat het verboden was om je kleren te wassen. Als je dat wou moest je het maar aan de vrouw des huizes geven en er voor betalen. Aangezien het hemd nog steeds een beetje rook heb ik het, toen Henk ook zijn kleren afgaf, nog maar een keer door de vrouw des huizes laten wassen.
Henk en Jose hebben onderhandeld met de dochter van de vrouw van het hostal over de bustrips. Het blijkt dat we in een keer naar El Chalten kunnen vanuit Puerto Natales. De bus is voor onszelf en we stoppen een paar uur in Calafate om te lunchen en nog wat inkopen te doen. Dit betekent dat we een dag extra, 4 dagen, in Los Glaciares kunnen wandelen. We zitten op dit moment een voedsellijst te maken voor de trek om te bepalen wat we zometeen nog in de supermarkt moeten halen. We halen het hier omdat het in Argentinië 2 keer zo duur schijnt te zijn als in Chili.

Woensdag 6 januari.

9:00 bus Puerto Natales - Calafate - El Chalten.

Gisteravond lekker uit eten geweest. Heb lomo pobre gehad. Lekker weer Gato Negro uit kristallen karaf erbij gedronken. Iedereen maakt een wat vermoeide induk. Dit soort dagen noemen we rustdagen, maar ze zijn vaak extra vermoeiend. In volgorde opgesomd heb ik tussen 4 en 8 het volgende gedaan. Marieke gebeld, sigaren gezocht, snacks voor de trek gekocht, geschoren, gedoucht, kleren gewassen (illegaal), meegeholpen de voedsellijst voor de komende dagen te bepalen, met Tibor en Wendy boodschappen gedaan en eten omgepakt. Na het eten op de terugweg naar de hostal het sigaartje gerookt (puros). Werd lastig gevallen door een jongetje die wat van me wilde, een sigaret of een trekje van de sigaar, ik heb geen idee. Na zo'n 2 minuten om me heen lopen en zeuren trok hij aan mijn jas. Toen heb ik hem maar een oplawaai gegeven. Sinds ze mijn broek in Tibet een keertje aan flarden hebben gescheurd heb ik me voorgenomen om iedereen die me in dit soort situaties aanraakt een dreun te geven. In dit geval hielp het heel goed want ik heb de jongen niet meer gezien.
Terug in de hostal nog wat whisky van Peter gedronken en om 24 uur gaan slapen. Omdat de centrale kamer van het hotel ook meteen zitkamer van de familie is werden we door de vrouw des huizes ook de kamer uitgekeken. Ik slaap met Henk en Jaro op de voorkamer boven. Verder hebben we als groep nog 2 kamers (4-3). Om 5:45 ging de wekker alweer. Matig geslapen, het was vannacht ook erg slecht weer, regen en harde wind bijna de hele nacht door. De toppen van de bergen rond de fjord van de Ultimo Esperanza zijn ook allemaal wit van de vers gevallen sneeuw. Toen ik vanochtend om 5 uur uit het raam keek was de lucht helemaal roodoranje, prachtig, net een ansichtkaart. Ontbeten en om 7 uur in de bus gestapt die ons via Calafate naar El Chalten zal brengen. Zijn net de Chileense en Argentijnse grensposten gepasseerd. Heb weer een nieuwe set stempels in mijn paspoort. Het landschap hier is echt wat je je van Patagonië voorstelt. Oneindige uitzichten over glooiende geel-bruin-groene vlaktes.

11:30 Argentinië, restaurant onderweg.

Heibel in de tent. De chauffeur wil niet via Calafate rijden omdat dat volgens hem niet de afspraak was. Henk boos, Jose is slachtoffer. Ze zitten nu in een cafe te onderhandelen met de 2 chauffeurs. Ze hebben alleen geen poot om op te staan, niks staat op papier.

12:15 bus bij Lago Argentino.

We hebben gecapituleerd, we gaan niet naar Calafate maar direct door naar El Chalten. Wij rijden nu in een noodvaart over de 188km gravelweg. Lago Argentino ligt nu aan de linkerkant van de bus en het is een fantastisch spektakel van groen bruin geel en wit. Ongeveer zoals ik me Lauca, een heel mooi park in het noorden van Chili, voorstel. Probleem is alleen dat de raampjes dicht zitten en ik dus geen foto's kan maken. De chauffeur is nog steeds boos en rijdt als een dolle door kuilen en over wildroosters. Als hij dit altijd met de bus doet kun je hem na een paar ritjes afschrijven.
Het uitzicht is wel heel erg mooi. In de pampa's ligt hier het lago Argentino. Dit meer is prachtig turkoois van kleur. Het is zo'n 15 km breed en wel 100 km lang. Het staat haaks op de Andes waar het door gletschers wordt gevoed. We moeten helemaal om dit meer heen. Na dit meer komt nog zo'n kanjer, het Lago Viedma, daarna buigt de route naar de Andes en komen we zo'n 10 km boven het Lago Viedma bij El Chalten. Ik probeer wat foto's te maken, maar dat lukt niet erg in een stoffige bumpy bus. We durven ook niet om een fotostop te vragen.

15:15 El Chalten, youth hostel.

Aangekomen na een zeer enerverende trip. Iedereen is erg blij want het was een zware trip. Warm en stoffig, Marcel ziek, Wendy ziek zwak en misselijk en verder een paar locale depressies. We zijn hier afgezet omdat we hier de terugreis konden confirmeren. Het weer is erg bewolkt en ziet er regenachtig uit. Ik heb de bergen nog niet gezien, hoop dat het wat optrekt. Iedereen hier zit naar de tv te kijken, spannende film zeker. Het is 'The Jackal', heb ik al gezien. Ben zelf moe en dorstig en het laatste wat ik wil is TV kijken.

Los Glaciares NP.
Het Los Glaciares nationale park omvat het hele Argentijnse stuk van het Andes gebergte vanaf het Fitzroy massief totaan de grens met Chili waar het overgaat in het Torres del Paine nationale park. Het is het grootste overgebleven stuk wildernis in Argentinië. De westgrens wordt gevormd door de ijskap die over de hele lengte van het park de grens met Chili vormt. Aan de oostkant gaat het landschap vrij abrupt over in de pampa met daarin de prachtige door gletschers gevormde enorme (>50km lang) turkoois gekleurde meren. Nog steeds vloeien vanaf de ijskap de nu wat kleinere gletschers zoals de Perito Moreno, de Onelli en de Viedma gletschers in deze meren. Het park is zeer ontoegankelijk, alleen in het noorden is een klein stuk rond de Fitzroy en Cerro Torre open om trektochten te maken. In het zuiden is wel de zeer bekende Perito Moreno gletscher (zie volgend katern), maar je kunt er moeilijk trektochten maken.
Onze trektocht vond plaats in het gebied van de Fitzroy en de Cerro Torre. Dit zijn twee legendarische rotspieken die boven de bergen in hun omgeving uittorenen. De bergen liggen zo'n 5 kilometer hemelsbreed uit elkaar, maar om ze goed te zien moet je 2 verschillende valleien bezoeken. We zijn dit keer alleen naar de voet van de bergen gelopen omdat als je er omheen zou willen je over de ijskap zou moeten. Iemand die interesse heeft voor de Cerro Torre kan ik zeker de film "Scream of Stone" van Werner Herzog aanbevelen.

20:00 El Chalten, campamento Madsen.

Op camping Madsen plek gevonden. Dit was de originele bedoeling van Jose. De camping ligt alleen veel dichter bij het dorpje dan de kaart deed vermoeden. Er zijn toiletten, er is echter geen water, dat moeten we bij het youth hostel 500m verderop of uit de rivier halen. Adrie en ik hebben de eerste waterzakken stiekum op de toiletten van het youth hostel gevuld waarna bleek dat er buiten gewoon een kraan was.
De tent opgezet en daarna naar de stad gegaan om inkopen te doen. Weer geen sigaren gevonden. Wel een extra fotorolletje kunnen kopen. Uitgebreid diner ingekocht en gekookt met salade en aardappelpuree met spinazie ham etc. Het was heerlijk en erg gezond, dat krijg je hier in een restaurant niet zo voor elkaar. Veel wijn gekocht. Lekker opgedronken bij het koken en het eten. Marcel heeft bij een emergency post betere medicijnen voor zijn griep gekregen. De medicijnen die ik in Puerto Natales had gekocht waren niet sterk genoeg. Allerlei verkopers lopen op het terrein. Ook komen er gaucho's op paarden over de camping naar de rivier. Wat later ook een commerciële truc blijkt omdat er een verkoper langskomt om ons een tour met paarden aan te smeren.
El Chalten ligt in een brede vlakke riviervallei die in het zuiden uitkomt in de pampa en naar het noorden toe lijkt te worden afgesloten door hoge bergen. Het is een echte frontier town en zou zo in een wildwest film kunnen. De straten zijn hier ook weer net als in de rest van Patagonië gerangschikt in blokken waar stoffige gravelwegen doorheen lopen. Er zijn een aantal winkeltjes in de stad die doen denken aan onze kruideniertjes uit de jaren 60. Ik heb 1 wat luxer souvenierwinkeltje gezien waar je modieuze ecologisch verantwoorde katoenen T-shirts kon kopen, maar ik durfde niet naar de prijs te vragen. Verder is hier ook 1 benzinestation, erg belangrijk anders kunnen we niet koken.

Donderdag 7 januari.

10:45 El Chalten, begin trek.

Gisteravond vroeg gaan slapen na een heerlijk maal. De hele nacht en het eerste deel van de ochtend heeft het geregend. Toen tijdens het ontbijt (met gekookte eieren!) de zon een beetje doorkwam besloten we vandaag toch maar te gaan wandelen. We hebben de boel opgepakt en de bagage verdeeld. We staan nu gepakt en gezakt om naar campamento Poincenot te gaan. Dit is een halve dag lopen en zal de komende 2 dagen gaan dienen als basiskamp voor een paar dagwandelingen. Er schijnen daar een paar uitzichtspunten te zijn die nog mooier zijn dan die in de Torres del Paine. Hoop dat het weer een beetje opklaart want we zitten hier tussen de mooiste bergen van Zuid-Amerika, misschien wel van de hele wereld, maar WE KUNNEN ZE ALLEEN NIET ZIEN! ZUCHT. Jose heeft gehoord dat het hier al heel lang slecht is en dat mensen klagen dat ze de bergen alweer niet gezien hebben. Statistisch gezien is dat gunstig, dit is in ieder geval niet het BEGIN van een periode van slecht weer.

14:15 Los Glaciares, campamento Poincenot.

Whoopie, we zijn weer eens erg gelukkig! Vanmorgen bij bewolkt en slecht weer vanuit El Chalten vertrokken. Eerste uur bleef het bewolkt. Allemaal mensen die helemaal depri van de berg vertrokken omdat ze al 3 dagen helemaal geen fluit hadden gezien en het de hele tijd regende en waaide. De route was niet echt steil. Vlak na El Chalten ging het even een paar honderd meter flink omhoog, maar na een soort pasje werd het weer redelijk vlak. De route voerde bijna de hele tijd door bos of struikgewas, maar er was een goed pad dus de kruip-door-sluip-door bleef ons bespaard. Langzaam gedurende de morgen werd het weer beter en we kregen steeds meer van de berg te zien. Nu zitten we hier in campamento Poincenot onder de Fitzroy en we hebben een prachtig zicht op de hele range. Er lijkt alleen een heuveltje tussen ons en de Fitzroy te zitten en dat gaan we vanmiddag beklimmen. Alleen de allerhoogste toppen zitten nog wat in de mist. Als ik uit mijn tent kruip is het eerste wat ik zie de bijna onbewolkte Fitzroy. De tocht was verder ook nog wel redelijk enerverend omdat Jose in het water viel van een boomstam over het water. Beide benen in het water plus de onderkant van de rugzak en ze schreeuwde alleen maar " "mijn stok, mijn stok". Ik heb haar eerst van de boomstam getrokken, toen was haar dure stok al weg. We waren eigenwijs geweest, Henk had een betere route maar wij vonden het veel spannender de brede rivier op boomstammen over te steken.. Het gaat weer erg goed. We gaan zo eerst lunchen en daarna gaan we naar een mooi uitzichtspunt boven de kampeerplaats, de Laguna de Los Tres.

21:20 Los Glaciares, campamento Poincenot.

We zijn vanmiddag naar uitzichtspunt bij het Los Tres meer geweest. Prachtige uitzichten daar gehad. Op de weg omhoog lekker uitgefreakt door met Tibor zo snel mogelijk omhoog proberen te lopen. Maar Tibor is beresterk en toen we een groep van het youth hostel moesten inhalen raakte ik hem kwijt en zag hem pas weer boven. Zo'n 10 minuten daarna kwam de rest van de groep die heel verstandig niet moe boven kwamen. Het Los Tres meertje is een klein blauw meertje recht voor de Fitzroy en de Poincenot. De Fitzroy was niet geheel vrij maar het was toch een heel indrukwekkend schouwspel. Achter een heuveltje iets verderop lag nog een groen meertje met een net zo mooi uitzicht. Daar liep een vrouw uit de youth Hostal groep operette of zo te zingen met echt van die uithalen. Heel indrukwekkend. We zijn meer dan een uur boven geweest en hebben veel foto's gemaakt. Lago Viedma was in de verte ook goed zichtbaar.
Tegen 18:30 gingen we weer naar beneden. Ik had me opgeworpen om eten te koken. We aten macaroni met een tomatensaus van soep met te weinig water met hierin walnoten, veel kruiden en kaas erover. De branders deden het echter voor de zoveelste keer niet goed zodat de macaroni overgaar werdt. Maar iedereen vond het wel lekker. De sproeiers van de branders raken steeds verstopt en het schudden met de shakerjet helpt meestal niet meer. We moeten ze nu een paar keer per dag demonteren, de sproeiers doorprikken en weer in elkaar zetten. Je krijgt er steeds vreselijk smerige roethanden van. Soms doen ze het dan nog niet goed. We weten niet waaraan het ligt. Waarschijnlijk erg slechte benzine (met olie), maar daar zou deze brander niet zoveel last van moeten hebben.
Tijdens het koken werd de Fitzroy helemaal zichtbaar. Dan zijn er weinig mooiere plekken om te koken als hier. Nu na het eten is de Fitzroy al een poosje bijna onbewolkt. We hebben weer erg veel geluk. Van alle uitzichten tot nog toe in Patagonië hebben we er nog niet een gemist door slecht weer. Ik weet nog heel goed dat ik in Sitka, Alaska, 3 dagen heb zitten staren naar een vulkaan die maar niet uit de mist wilde komen.
Camping is inmiddels heel vol. Iedereen in El Chalten heeft natuurlijk ook gezien dat het mooi weer is en is omhoog gegaan. De ploeg van de afwas is net terug. Doordat ze in gletscherwater hebben gespoeld kreunen ze allemaal van de pijn van de koude handen. Wendy en Jose doen op dit moment een indianendans om warm te worden, helemaal gaga.

Vrijdag 8 januari.

13:15 Los Glaciares, refugio Los Troncos.

Na het eten gisteravond hebben we weer chocolade met whisky gedronken om warm te worden. Het was gisteravond erg koud. Mijn voeten bleven zelfs in de slaapzak nog lang koud. Toen ik om 8 uur wakker werd gemaakt door Henk had ik nog steeds geen warme voeten. Bij het ontbijt met havermout hadden we wel zon maar geen zicht op de Fitzroy. Om 10:15 vertrokken voor een dagtocht naar het Lago Electrico ten noorden van de Fitzroy. Het was bewolkt, koud en ik had weinig conditie vanmorgen. Dacht na een pauze ook nog dat ik de verrekijker kwijt was. Maar toen ik na 5 minuten op aanraden van Elly eens in de zak van mijn fleece keek bleek hij hierin te zitten. We lopen hier buiten het Nationale park. Onderweg zijn we een bordje tegengekomen dat vermeldde dat we eruit liepen. Het zal wel wat met het conflict met Chili over de precieze grens te maken hebben. Chili claimt een stuk van deze vallei en heeft hier ergens op de gletscher ook een tijdelijke helicopterbasis ingericht.
Het nieuwe dal was weer mooi, weer veel gletschers.Hebben op een plek in het bos 3 spechten gezien die maar bezig bleven met hun activiteiten toen wij stopten. Zit nu in de Los Troncos hut. Gaan zometeen taart eten, een pizzabodem met dulce de lece, en iedereen vindt het lekker. Op hartkeks vinden ze het niks, rare jongens. Het weer is nog steeds niet fantastisch. En de Fitzroy verbergt zich in de wolken. Tibor wil omhoog naar het uitzichtspunt, maar ik twijfel of ik omhoog zal gaan. Het is minimaal 2 uur lopen en de kansen dat je veel ziet zijn door het weer zeer gering.

21:00 Los Glaciares, campamento Poincenot.

Ben maar niet met Tibor omhoog naar de pas gegaan. Tibor is alleen gegaan. De rest is tegen de storm naar het Lago Electrico gelopen. Leuk uitzicht op bergen achter meer. Hier ligt het begin van een bekende wandeling over de ijskap van hier naar de Viedma gletscher. Via dezelfde weg die we heen zijn gelopen zijn we teruggekeerd naar de camping. Dit was lang en saai. Tibor is net teruggekomen, hij was om 20:45 terug.
We gaan zo nasi eten. Het bereiden van deze maaltijd had weer heel wat voeten in de aarde. Eerste probleem was het bereiden van de pindasaus. Als je maar lang genoeg bij elkaar op de lip zit kan zelfs zo'n simpele taak een relletje veroorzaken. Tweede probleem was de brander. Na een lang onderzoek van Henk, Marcel en ondergetekende kwamen we erachter dat er bijna geen benzine meer door de leiding tussen de brander en de pomp wilde. Oorzaak was een klein minuscuul filter dat in de leiding zat en waarvan ook een reserve was bijgevoegd in het reserveonderdelenzakje. Het bereiken van deze conclusie duurde ongeveer een uur, terwijl het eten maar op 1 brander steeds doorkookte. Na verwijdering van het filter deed de brander het meteen goed. Dus daarvan hadden we de hele tijd last gehad. De slechte benzine had een filtertje dat niet in de XGK of Whisperlite zat verstopt. Dus een tip aan alle Dragonfly bezitters, als je niet op white gas kookt verwijder dan je filtertje uit de leiding.
De Fitzroy is weer bijna zichtbaar, wat is het hier toch mooi. Het is vanavond ook een stuk rustiger op de camping. Was wel erg moe vandaag. Ik denk dat ik de zon een beetje in m'n hoofd had. Was gisteren ook veel te rood in mijn gezicht volgens tochtgenoten.

Zaterdag 9 januari.

9:30 Los Glaciares, campamento Poincenot.

Vanochtend prachtig weer. Toen ik wakker werd en de tent uit kroop om 7 uur was het onbewolkt en de Fitzroy was in volle glorie in het beste licht te zien, prachtig. Gisteravond dus een goede avond geweest, de fout in de branders gevonden en heerlijk gegeten. Dit was wel echt de moeilijkste maaltijd van de reis. Vanochtend lekker met crackers ontbeten onder de Fitzroy. Iedereen was opgetogen. Staan nu gepakt en gezakt om naar het Lago Torre te gaan waarvandaan we de Cerro Torre zouden kunnen moeten zien. Het is nog steeds onbewolkt dus we maken een goede kans. Heb net in de haast de camera geopend zonder de film eerst terug te spoelen. Hoop dat de schade een beetje beperkt is. In ieder geval de laatste 3 foto's zijn verknoeid.

12:45 Los Glaciares, campamento Bridwell.

Wauw, wat een ochtend. Het duurde zoals gewoonlijk weer uren voordat de tenten waren opgepakt en om 10 uur konden we eindelijk vertrekken. Het bleef onbewolkt en de uitzichten op Fitzroy waren weer prachtig. Het duurde alleen zo vreselijk lang voor de groep op gang kwam. (foto's maken, plassen etc etc). Toen hebben we besloten om de groep te splitsen in een snelle en een langzame groep. Dit om de 'once in a lifetime' kans om de Cerro Torre onbewolkt te zien niet te verknallen. Tibor en ik gingen voorop en we waren de rest, helaas inclusief Peter die ook snel wilde, kwijt. We zijn in een bloedvaart naar campamento Bridwell gelopen. Eerst voerde de route langs twee meertjes door een breed dal. Volgens de Lonely Planet was deze route verboden terrein, maar volgens Bradt mocht je er als je geen fikkie stookte "oogluikend" doorheen. Daarna dook het pad een bos in en ging het rechtsaf de hoek om over de schouder van een berg. Na het eerste zicht op de Cerro Torre moesten we nog een ontelbaar aantal morenes in een zeer breed rivierdal (1 km?) over voor we bij de camping aankwamen. Onderweg kregen we steeds meer van de Cerro Torre te zien. Het bleef gelukkig onbewolkt ik heb me werkelijk gek geschoten aan foto's. Om 12 uur kwamen we op de camping aan (in 1.5u ipv. 2.5u). We hebben een plekje geclaimd en zijn daarna meteen doorgelopen naar het meertje voor de gletscher van Cerro Torre. Daar hadden we werkelijk het mooiste uitzicht van de hele vakantie. Prachtig, bloedstollend mooi.

19:00 Los Glaciares, campamento Bridwell.

Het was een uitzonderlijk mooie dag. De eerste wolkenloze dag in Patagonië tot nog toe. De rest kwam rond 13 uur de camping op. Tentjes opgezet en bij mijn eigen steenmannetje op de morene geluncht met snert! Daarna veel thee gedronken en geprepareerd voor de trip van de middag. Vanmiddag naar het lookout point in het noorden bij de gletscher gelopen. Na lang wikken maar besloten niet de gletscher op te lopen en om de hoek naar de Cerro Torre te lopen, het was al laat (17:15) en volgens mij was het nog wel meer dan 2 uur lopen voor je de hoek om was. Verder liep de route ook onder een bijzonder steenslaggevaarlijke wand door. Deze was zelfs op de kaart als steenslaggevaarlijk aangegeven. Zit nu lekker in het zonnetje naast de camping naar de Cerro Torre te kijken.

Zondag 10 januari.

8:30 Los Glaciares, campamento Bridwell.

Gisteravond Wendy en Adri's creatie van macaroni met champignonsaus gegeten, heerlijk. Ook zijn we even naar de rivier gelopen om te kijken of we makkelijk de zuidoever konden bereiken. Dat was alleen mogelijk via een Tyrolian traverse, een touw over de rivier, een erg gevaarlijke onderneming. In februari dit jaar is er nog een Duitser bij omgekomen. Daarna weer chocolade en thee met whisky gaan drinken tot het echt donker werd. En natuurlijk naar de Cerro Torre blijven kijken. Ook kwam er gewoon een vos voorbij toen we daar zaten. Het was een prachtige rooie met een grote staart met een zwarte punt. Er gaan mensen dagen op zoek naar zo'n beest en wij zien ze gewoon voorbijkomen als we s'avonds zitten te borrelen. Goed geslapen ondanks dat ik op een helling stond. Met havermout ontbeten en naar Jose's plannen voor de rest van de trip geluisterd. Na het ontbijt heb ik met Tibor gewed dat ik de tent binnen 4 minuten kon afbreken. Tot mijn eigen verbazing deed ik het in 1:45, nieuw record.

15:00 El Chalten, campamento Madsen.

Zo, het trekken zit erop. Vanochtend tussen 11 en 14:30 terug naar El Chalten gelopen. Het was mooi weer en dus een genoeglijke wandeling. Vanochtend spraken we met een Hollander die hier met zijn Argentijnse vriendin op bezoek was. Hij had zijn benzine op en wilde graag wat van ons hebben. Dat hebben we hem gegeven. Hij beweerde dat we minstens 4.5 uur over de trip zouden doen. Hij rekende natuurlijk niet op 10 paar goed getrainde benen. Hij tipte ons even later over een mooie niet al te dure camping in Calafate waar je gratis kon douchen. Onderweg nog met Henk, Tibor en Jose het uitzichtspunt op het pasje tussen El Chalten en het dal van de Cerro Torre beklommen. Doordat het nog steeds onbewolkt was hadden we een onbelemmerd uitzicht naar alle kanten.
Heb net gecheckt hoe snel ik mijn tent op kan zetten, in 3 minuten. Dat is toch ook heel redelijk. Voel me wel erg smerig. Iedereen begint een beetje zachtzuur te ruiken. Steeds als je een vleugje ruikt denk je ben ik dat nu, of is dat mijn buurman. Mijn baard begint ook te jeuken en de broek begint nu ook echt heel vies te worden. Ik heb hem nu 24 dagen aan zonder wassen, door de meest blubberige trajecten. Meestal leek het of de broek zichzelf reinigde maar op dit moment zitten er zoveel vlekken, vet, olie, roet, benzine, blubber in dat het niet meer lukt er schoon uit te zien.

18:00 El Chalten, campamento Madsen.

Naar El Chalten geweest om boodschappen te doen voor het diner van vanavond. Vanuit El Chalten zijn de uiterste topjes van Cerro Torre en Fitzroy heel goed zichtbaar. Maar goed dat we dat de eerste dag niet hebben gezien, dan zou een heel stuk van de mystiek van het trekken weg zijn.

Maandag 11 januari.

9:30 bus El Chalten - Calafate.

De terugweg is vandaag begonnen. Het is een lange terugweg bestaande uit 3 trajecten per bus en 3 per vliegtuig. Dus 6 trajecten die ons elk weer een stukje dichter bij huis zullen brengen. Gisteravond voor het eerst echt herrie in de tent gehad. Gistermiddag eerst boodschappen gedaan voor het eten en gekookt met Adrie en Wendy. Het was weer een variatie op voorgaande dagen, een salade, kaas, aardappelpuree met iets uit blik. Komende uit de wildernis vinden we alles lekker.
Gisteravond is een ander lang sluimerend conflictje in de groep tot uitbarsting gekomen. Probleem was dat Jose alles heel goed wilde regelen en alles met iedereen wilde overleggen. Dat had tot gevolg dat een substantieel deel van de reis over planningen en wat we zouden gaan doen werd gepraat. Een paar mensen hadden daar niet zo'n lekker 'vakantiegevoel' bij en wilden dat wel wat minder. Tijdens het met bijna 5 liter wijn besprenkelde diner kwam het tot een uitbarsting. Eindconclusie was dat we in het vervolg minder met planning bezig zouden gaan en meer met lekker vakantie vieren.
Om 23 uur naar bed gagaan. Voor het eerst moest ik er s'nachts uit om te plassen. Een geluk want toen zag ik hoe mooi de sterrenhemel was. Ben daarna met mijn hoofd buiten de tent gaan liggen en heb wel zo'n 10 minuten omhoog liggen kijken. Vooral de Magellaanse wolken waren erg mooi.
Om 6 uur wakker gemaakt door Henk. Tent oppakken en om 6:30 zat ik in het youth hostel aan de koffie op de bus te wachten terwijl de rest langzaam binnendruppelde. Heb hier nog een paar mooie kaarten van de Cerro Torre gekocht . Het weer is nog steeds redelijk goed vandaag. Het eerste deel van de trip hadden we steeds een goed zicht op de Andesketen achter het Lago Viedma. Je zag de Viedma gletscher heel mooi in het meer stromen. Ook de voet van de Fitzroy was goed te zien, jammer genoeg zat het topje in de wolken.

17:15 Calafate, lagune ten noorden stad.

De rust is weergekeerd. We kwamen rond 11u aan in Calafate en zijn meteen naar camping Los Dos Pinos gelopen. Dit was de camping die de man in Los Glaciares ons had aangeraden. Het was wel even slikken omdat het veel krapper en uitgeleefder was dan we in de wildernis gewend waren. Toch maar gebleven.
Calafate wordt in alle reisgidsen verfoeid als een onaantrekkelijke en onvriendelijke plaats die alleen wordt gebruikt als doorgangshuis voor mensen op weg naar de Perito Moreno gletscher, en waar toeristen overal veel te veel voor moeten betalen. Beide kloppen wel aardig. De ligging is nog niet eens zo gek. Het ligt aan het prachtige turkooise Lago Argentino aan de monding van een rivier met hier een daar nog wat bomen (zeldzaam op de pampa's). Verder heb je in de verte zicht op de besneeuwde toppen van de Andes. Maar voor de rest heb je toch echt het gevoel dat je in een erg lelijke "tourist-trap" bent terechtgekomen. Het centrum bestaat uit een paar blokken meestal houten huizen die ingericht zijn als winkel of restaurant en die bijna allemaal hetzelfde verkopen. Hier door heen loopt nog wel van oost naar west een asfaltweg, ook bijzonder in Patagonië.
De camping "Los Dos Pinos" ligt een beetje aan de rand van het centrum 3 blokken in de richting van het meer in een rommelig buitenwijkje. Er staan inderdaad een paar bomen (en struiken) op de camping. Omdat de kleren allemaal zachtzurig stonken heb ik alles (blouse, broek, fleece, sokken en onderbroek) in het reserve Dreft vaatwasmiddel van Henk gewassen. Alles is nu schoon en geurt weer heerlijk. Men moest wel lachen toen ze me in m'n Lowe stretchfleece broek zagen. Voor het eerst zagen ze wat voor spillepoten ik eigenlijk heb. Na het wassen, scheren en douchen overleg gehouden over het bezoek aan de Perito Moreno gletscher morgen. De stad in geweest en me ondanks alle waarschuwingen verbaasd over de prijzen. Het is hier echt wanstaltig duur. Prijsniveau van Nederland maar dan in $$. Heb sigaren gevonden, maar de prijzen slaan alles. Een simpele Davidoff corona kost 36$. Heb maar weer kleine King Edwards gekocht, 5 voor 10$. Ook erg duur, maar je wilt wel eens wat. Daarna heb ik om het te vieren een magnum ijsje gekocht voor 3.75$ (fl 7,=). Tenslotte heb ik een mooie kaart van Patagonië gekocht, ik denk dat dit het enige souvenir uit Argentinië wordt. Zit nu aan de lagune aan het Lago Argentino ten noorden van Calafate te tikken in de zon.

Dinsdag 12 janjuari.

Perito Moreno gletscher.
De Perito Moreno gletscher is samen met de Igaszu watervallen, in het noorden van het land, de grootste toeristenattraktie in Argentinië, ja zelfs van heel Zuid-Amerika. De gletscher ontstaat door het overlopen van de Zuidelijke Patagonische ijskap, de "Hielo Sur". Zijn populariteit is eenvoudig te verklaren. Het is een enorme gletscher met een zeer brede (6km?) en steile voorkant (tot 50m) waar de toeristen vlakbij kunnen komen. De gletscher heeft namelijk als bijzonderheid dat hij een meer bijna in tweeën splitst. Op het punt waar hij dit doet zijn panoramaterrassen gemaakt vanwaar je de gletscher kunt bekijken. De hele dag vallen brokken ter grootte van huizen van de gletscher en die donderen met een enorm kabaal in het meer. Een fascinerend schouwspel. Soms sluit hij het meer helemaal af en als het water aan de toevoerkant genoeg gestegen is volgt er een doorbraak. Dit gebeurde voor het laatst in 1991.
Wat ook bijzonder is aan de gletscher is dat het de enige is die zich niet terugtrekt. De hoeveelheid neerslag op de ijskap is dus nog steeds genoeg om de gletscher op lengte te houden. Wat mijzelf erg opviel was de afwezighuid van rommel. Grote gletschers zijn vaak heel erg bedekt met puin, maar deze was gewoon kraakhelder wit en blauw. Dit maakt hem nog extra fotogeniek.

8:30 bus naar Perito Moreno.

Vandaag staat de laatste echt toeristische dag op het programma. We gaan naar de Perito Moreno gletscher. We gaan eerst met de bus naar PB vanwaar we de boot naar de Perito Moreno gletscher nemen. Deze boottrip duurt een paar uur. Op de Perito Moreno gaan we als speciaal programma een wandeltocht maken. Deze wandeltocht kost ons 50$ extra maar is de moeite wel waard. Daarna gaan we naar het reguliere gebied waar de uitzichtspunten zijn. We zijn vandaag met z'n zevenen want Jaro, Elly en Marcel hadden het extra geld er niet voor over om de gletscherwandeling te doen. Zij doen alleen de bootreis. We zitten nu in een grote bus met dagjesmensen. Ik krijg een wat unheimlich gevoel om na een paar weken wildernis nu tussen de dagjesmensen te zitten. Misschien ben ik wel een beetje te elitair aan het worden:) Gisteravond Patagonische minestronesoep gegeten. Eerst was de bedoeling macaroni, maar we hadden veel te veel ingredienten gekocht en er zat ook teveel vocht in. Verder had de macaroni te lang gegaard en werden het meelballen. Geen succes dus, maar de maissalada vooraf was wel erg lekker. Daarna zoals gewoonlijlk weer chocolademelk met wisky gedronken en om 23u gaan slapen. Toen leek het of de Argentijnen op de camping pas wakker werden en gingen eten want het bleef nog lang druk en onrustig.

Woensdag 13 januari.

7:00 Calafate, camping.

Gisteren nog een drukke dag geworden. Dat van die lange bootreis had ik verkeerd begrepen. We werden meteen naar het Perito Moreno gebied gebracht. Onderweg zijn we nog wel een keer gestopt toen de chauffeur condors zag. Het waren inderdaad enorme beesten. De Perito Moreno gletscher stroomt vanaf de ijskap, Hielo Sur, uit in een groot meer en om de gletscher te bereiken moesten we met een boot naar de overkant worden gebracht. We voeren met het bootje langs de voorkant van de gletscher, echt een monumentaal groot gevaarte, erg steil opstijgend uit het meer. Volgens mij waren de hoogste pegels wel 30m boven de meeroppervlakte. Vlak voor de aanlegplaats werden we benedendeks gedreven en via deze ruimte werden we op een profisorische aanlegplaats van boord gelaten. Hiervandaan hadden we al een mooi uitzicht op de gletscher. Iets omhoog was er een hut waar we een eerste introductie kregen. Daarna liepen we naar de gletscher waar we stijgijzers, van een zeer bedenkelijke kwaliteit, ondergebonden kregen. Die van mij waren minstens op 5 punten gelast. Ook de mensen waarover we in de bus nogal gegniffeld hadden werden de ijzers onder gebonden. Daarna instructie wat je wel of niet met je stijgijzers kunt en mag doen. Tijden de trek bleven we eerst nogal aan de rand van de gletscher. We kregen verschillende moulins te zien. Dat waren gaten die zijn gecreëerd door riviertjes op de gletscher. De gidsen waren wel een beetje showy want zo nu en dan moesten ze tegen een 90graden helling omhoog om te laten zien wat ze konden. Geen kunst met goede stijgijzers en bijlen. Tegen het einde gingen we wat verder de gletscher op en werd het uitzicht mooier waarbij we ook eindelijk de de mooie blauwe seracs te zien kregen. Die gidsen hakten steeds treedjes in het ijs en deden ook hun uiterste best om de wat oudere en slechter ter been zijnde mensen een leuke dag te bezorgen. Na zo'n 2 uur werden we aan het eind van de gletscher getrakteerd op whisky met gletscherijs. Na 1 slokje heb ik de rest aan Henk gegeven want whisky op een hongerige maag is vragen om problemen. Ik was op zich wel blij weer van de gletscher af te zijn want ik had geen bril op en omdat het nogal een zonnige dag was had ik vreselijk zere ogen.
Daarna terug naar de aanlegplaats. De gids vertelde dat wilde koeien een plaag zijn in het nationale park. Dit is een overblijfsel uit de tijd voordat het gebied een nationaal park was. Na een korte lunch werden we om 15:30 weer in de boot geladen voor een korte trip langs de gletscher naar de plaats waar de bus op ons wachtte. Door de vele zon op m'n hoofd viel ik tijdens het daaropvolgende ritje van nog geen kwartier meteen in slaap. Peter zat naast mij en die had hetzelfde. We werden afgezet bij de panoramaterrassen van de gletscher waarvandaan je op verschillende niveaus heel mooie uitzichten op de gletscher had. Er vielen de hele tijd brokken ter grootte van vrachtwagens met een enorm kabaal in het water. We hadden iets te weinig tijd om er volledig van te genieten want na een half uur (16:30) moesten we al weer in de bus zijn voor de terugreis. Heb bijna de hele terugweg geslapen. Alleen bij enkele stops werd ik wakker oa. een waar de chauffeur een kapotte heel oude camper hielp repareren. Doordat het zo warm was in de bus deden verschillende mensen het raampje open maar omdat de wegen hier niet geasfalteerd zijn, maar van gravel was het een grote hete stofbende in de bus. We waren dan ook behoorlijk gebroken toen we in Calafate terugkwamen. Onmiddelijk na terugkomst een halve liter bier gekocht om het stof uit mijn keel te spoelen, ook een sigaartje gerookt. Daarna nog snel met Peter naar Calafate geweest om laatste $$ aan nog een doosje sigaren te spenderen. Moest nog 0.25$ lenen en toen waren alle pesos op. Om 8 uur eten bij restaurant El Ranco, heerlijke grote mozzarella-en-anjovis pizza gehad. Iedereen was verbaasd dat ik zo'n grote familiepizza opkon. IJs na gehad. Terug op de camping de avond traditioneel afgesloten met chocolademelk en wisky. Argentijnen naast mij waren verbaasd dat wij Hollanders zo'n vrolijke club waren. Ze dachten dat we zo'n serieus volkje waren. Heb maar uitgelegd dat ze ons verwarden met de Duitsers die met veel geld de wereld rondtrekken. Vanochtend 6u op. Ontbijt met havermout en tent voor de laatste keer deze vakantie oppakkken.

8:20 bus Calafate - Puerto Natales.

We rijden nu met de bus Calafate uit en ik heb spijt dat ik mijn fototoestel in de rugzak ingecheckt heb. Prachtige uitzichten over de pampa op het groene meer met de bruine besneeuwde bergen erachter. Ik heb geen enkele foto in Calafate gemaakt omdat ik het te lelijk vond, maar dit is toch wel heel mooi. We zijn om 7:45 ingecheckt en de bus is net vertrokken. De rest van de dag (tot 19u gepland) zullen we in de bus zitten of wachten op de bus. Dit is wel weer een erg luxe bus.

12:45 grens Chili.

We zitten weer in Chili, we zijn net de grens overgestoken. Dat heeft in dit geval ongeveer 1.5 uur geduurd. We hebben allemaal weer nieuwe stempels in het paspoort. Prachtig toch die bureaucratie. Hoop dat we nog op tijd in Puerto Natales aankomen om een vroege bus naar Punta Arenas te regelen want we liggen minimaal een uur achter op schema.

Donderdag 14 januari.

10:00 Punta Arenas, standbeeld Magellan.

Gisteren kwamen we om 13:30 in Puerto Natales aan. Jose en Henk zijn meteen de stad ingerend om bij "Bus Sur" de tocht naar Punta Arenas te regelen. Dat lukte en om 15u zaten wij in de bus naar Punta Arenas. Ik had snel bij een supermarkt nog een empenada, yoghurt en een blikje cola gekocht en at dat in de bus op. De bus was een wat kleiner model van een oud type en er was veel mis mee. Eerste probleem was dat ze een soort vast voetenbankje gemonteerd hadden waar mijn voeten niet goed op pasten (benen te lang). Maar dat bankje ging wel ten koste van de beenruimte. Ik kreeg na een uur al last van de knieën en dat heeft nog 2.5 uur geduurd. Ik kon ze ook niet naast me zetten want daar zat een dikke Chileen. Verder was het vreselijk heet in de bus en hadden we het normale probleem dat als je op een gravelweg de ramen open zet het niet te harden is van het stof. Gelukkig reden we het laatste uur over asfalt en kon het dak wat open. Verder dacht Henk dat hij ongestoord op de wc kon roken, maar zodra hij de sigaret opstak was de bus vol sigarettenstank. Om 18:30 kwam de bus in Punta Arenas aan en hadden we er weer een slopende dag op zitten. Het busstation is vlakbij het hostal en het voelde net aan of we weer een beetje thuiskwamen. Toen we weer onze oude stek hadden ingenomen wisten we ook niet wat we ineens met de luxe van alle tijd en het niet hoeven oplossen van problemen aan moesten. We zijn toen met z'n drieën maar bier gaan halen bij de supermarkt en hebben dat op de kamer opgedronken. Niks helpt beter tegen een stoffige keel dan bier. Daarna nog even gedoucht, ondanks dat het niet echt zo nodig was als de vorige keren. Ik had immers eergisteren nog gedoucht. Om 20:30 gaan eten in een restaurantje waarover Jose een tip had gekregen. Het was net iets buiten het centum in een volkswijkje en het zag er van buiten vreselijk uit, net een oude fabriekshal. Binnen zag het er echter heel aardig uit. Simpel wit met rode tafelkleedjes en een beetje Duits 'netjes'. Heb een lomo ajo(knoflook)saus genomen. Was lekker, groot zoals we inmiddels gewend zijn maar wel een paar harde vetrandjes. Daarna zijn we met z'n achten (zonder Jaro en Wendy) nog een even koffie gaan drinken bij Lomits. Dit liep een beetje uit de hand omdat Adrie, Peter en Henk Drambuie bestelden en toen bleek dat je halve emmers (half waterglas) kreeg, wilde bijna iedereen een glas. Ik heb ook zo'n groot glas opgedronken en was na eerst bier, toen wijn bij het eten en nu dit niet helemaal vast op mijn benen. Maar gezellig was het wel. Toen wij bij Lomits zaten voetbalde Chili tegen Argentinië. Toen Chili met 4-0 achter stond besloot de kok er maar een einde aan te maken en zette de TV op een andere zender. Om 0:30 gaan slapen, het was een echt vermoeiende dag.

11:30 Punta Arenas, Lomits.

Vandaag is shopping dag. Ben om 8:30 opgestaan, heb ontbeten en ben op pad gegaan. Heb eerst geprobeerd Marieke te bellen, maar ze nam niet op. Daarna naar het park met het standbeeld van Magellan geweest en lekker in de zon zitten tikken. Toen de stad doorgelopen en naar de supermarkt geweest. Er is hier echt heel weinig te koop. Heb besloten maar een hele voorraad minatuur-pinguins als souvenirtje mee te nemen. Ze zijn wel schattig. Voor Marieke naar een stoffenwinkel gezocht maar niks kunnen vinden. In de supermarkt wat kleine allerlei gekocht, waarbij een fles pisco sour wel het grootste item was. Zit nu lekker bij Lomits achter een cappuccino. Mooi rustig vandaag. Zal zo Marieke nog eens proberen te bellen. Voor vanmiddag staat museum-bezoek op het programma.

23:00 Punta Arenas, Lomits.

Zitten nu met z'n allen (behalve Jaro) bij Lomits ons afscheid van Punta Arenas te vieren. Heb als lekkere afsluiter een espresso en een glas Drambuie besteld. Het glas is niet zo groot als dat van gisteravond, dat is misschien maar goed ook.

Vrijdag 15 januari.

15:15 Santiago, Cerro Santa Lucia.

Zit lekker in de zon te tikken in het Cerro Santa Lucia park in Santiago. Weer veel gedaan de afgelopen 24 uur. Laat ik beginnen bij gisteren.
Nadat ik nog een keer tevergeefs Marieke en mijn ouders heb geprobeerd te bellen ben ik terug naar het hostal gegaan en heb tot 14u wat geslapen. Daarna ben ik met Elly en Marcel naar 2 musea geweest. Het eerste museum was het Menendez Braun museum en ging vooral over de geschiedenis van Punta Arenas. Het huis was ingericht in originele stijl uit de glorietijd van Punta Arenas waar Menendez Braun gouverneur was en het was een en al uit Europa geimporteerde pracht en praal. Het volgende museum was het Salesian College museum en dat ging meer over de natuurhistorische en Indiaanse geschiedenis van Patagonië. Wat ik het mooiste vond waren de kaarten, foto's en uitrustingsstukken van pater Augustini die hier erg veel bergen beklommen heeft. Ook de opgezette dieren waren erg interessant. Het stonk er alleen vreselijk naar mottenballen. Daarna nog een keer geprobeerd te bellen, weer geen succes. Ik heb dus maar Walter en Caroline gebeld. Die waren zeer verbaasd dat ik belde, maar alles was verder goed.
s'Avonds hebben we gegeten in een restaurantje vlakbij het hostal. Het bestellen van het eten was echt een record. Volgens mij heeft het wel een uur geduurd voor we de bestelling helemaal klaar hadden. Heb weer een lomo pimenta genomen. De lomo was goed, alleen de saus leek meer op gebonden koude champignonsoep dan op een mooie saus. Als wijn hadden we een simpele Concha y Toro gelabeld "exportacion". Erg lekker! Als afsluiter had ik zoals al eerder geschreven een Drambuie bij Lomits. Deze was minder groot dan de vorige, maar we hoefden dan ook minder te betalen.
Om 11:30 gaan slapen. Heb erg slecht geslapen door veel lawaai buiten en door onrustige kamerbewoners. Vooral het zingen van dronken mensen die voor het hostal langs liepen was een grote ergernis. Het leek wel of er ergens een feest dichtbij was waarvan de aan/afvoer route voor ons hostal langs liep.
Om 5:30 opgestaan, gedoucht ontbeten en om 6:25 zaten we in de bus die ons naar het vliegveld zou brengen. We hadden deze keer geen prive bus, maar de reguliere shuttle service kwam ons ophalen en ging daarna terug naar de halte waar ze normaal vertrok. Omdat een paar passagiers niet kwamen opdagen duurde het tot onze grote ergernis tot 6:45 voor de chauffeur eindelijk koers richting vliegveld zette. Hier liep alles op rolletjes, inchecken, een laatste keer koffie uit de automaat en om 8 uur op tijd vertrokken. Ik had lekker wat te lezen in het vliegtuig want ik had met Jaro mijn "Voyage of the Beagle" geruild voor de Lonely Planet Patagonië gids.
De beenruimte in het vliegtuig was wel erg gering. Toen ik na een stop in Puerto Montt een nieuwe voorbuurvrouw kreeg zijn we een klein oorlogje begonnen. Zij steeds de stoel naar achteren en ik steeds met de knieën de stoel laten wiebelen. Wedstrijdje is onbeslist, maar met een hoop ergernis voor beiden. geëindigd. Die kleine Chilenen lijken maar niet te kunnen begrijpen wat het is om 1.93 te zijn.
Om 11:45 geland in Santiago, bagage gehaald en we zaten zo snel in een gecharterd busje dat we bijna mensen kwijt waren. Toen naar hetzelfde hotel waar we op de heenweg ook gelogeerd hebben. Ik zit deze keer bij Adrie en Peter op de kamer. Het hotel ziet er beter uit dan op de heenweg. Alles went. Daarna met Adrie, Peter, Wendy en Tibor naar de stad. Adrie en Wendy lieten de schoenen poetsen terwijl wij ons vergaapten aan het serveren van Braziliaanse koffie. Daarna op zoek naar Engelstalige boeken. Na wat tips snel gevonden. Keuze was nogal beperkt, heb een oude John le Carre gekocht. Doorlopen naar het Cerro Santa Lucia park dat op een heuvel ligt met een prachtig uitzicht rondom op de stad. We besluiten maar niet naar het Mariabeeld op de Cerro San Cristobal te lopen. Dat is nog ver. We zitten nu op een bankje in het park ijs te eten. Tibor heeft een Volkskrant gekocht waarin we kunnen lezen dat Schiphol voor het eerst in 20 jaar een paar uur is gesloten geweest wegens sneeuw, wind en ander ongemak, brrrrh.

Zaterdag 16 januari.

11:30 Santiago, Plaza de Moneda.

Zit nu op het Plaza de Moneda lekker in het gras te tikken. Dit plein ligt op zo'n 300 meter van ons hotel. Zoals ik al eerder zei waren we gisteren op zoek naar het paleis waar Allende woonde toen hij werd afgezet. Waar de beroemde foto van Allende met geweer in de deuropening is gemaakt. Wat blijkt, dat is dus hier, en we zijn er al 5 keer langsgelopen zonder het te zien. Er is altijd wel veel politie hier, maar dat kan ook voor het ministerie van justitie zijn dat hiernaast ligt. Gisteren zijn we via het Plaza de Armas, dat helemaal opgebroken is en waar je niet meer op kunt, teruggelopen naar het hotel. Nog even wat op een terrasje gezeten.We waren om 18:15 terug in het hotel, tot 7 uur lekker op bed gelegen. Wat vandaag wel heel erg opvallend was dat iedereen de stad veel leuker vindt dan de eerste keer. Een maandje Patagonië doet toch iets met je gevoel voor luxe. Om 19u vertrokken naar het gebied onder de Cerro San Cristobal, de uitgaanswijk van Santiago. Daar hebben we in het Venezia restaurant heerlijk gegeten. Heb weer lomo (Veneziana) gehad. Dat blijft toch heel erg lekker die grote stukken vlees. Veel wijn bij het eten gehad, 4 flessen met 8 man. Dus ik was behoorlijk zweverig toen ik het restaurant uitkwam. Daarna met z'n allen (behalve Jaro) op een terrasje nog een koffie met een biertje van de tap gehad. Zo'n biertje dat heet hier een schop (sjop). Daarna terug naar het hotel. De uitgaanswijk ligt op zo'n half uur lopen van het hotel en wij zijn op de terugweg volledig fout gelopen. Dat was mijn schuld want ik dacht inmiddels wel te weten hoe het hier in elkaar stak. Om 00:30 terug. Henk, Jose, Elly en Marcel gingen nog wat drinken, maar ik was zo moe dat ik maar niet meer ben meegegaan. Ik had dus de vorige nacht slecht geslapen en met de 20-urige vliegreis vandaag had ik er geen zin meer in. Vanochtend om 9 uur opgestaan. Vannacht echt heerlijk geslapen, een van de beste nachten. Gedoucht, rugzak gepakt en ontbeten. Daarna met Elly, Marcel en Henk naar een leuke koffietent gegaan. De laatste mode is hier om een espressobar te bevolken met zeer kortgerokte dames in strakke kleurige jurkjes met een diep decollete. Op een klein stukje in het bankdistrict hier heb je er 3 vlak bij elkaar, cafe de Brasil, cafe Caraibic en cafe de Haiti. Bij die laatste hebben wij 2 cappuccino's gedronken. Heerlijk, nog beter dan bij Lomits. Daarna met Elly en Marcel naar "el Mercado", de overdekte markt, geweest en ons vergaapt aan alle soorten vis die je hier kunt kopen. Daarna alleen boodschapjes gedaan, lunch, drinken en een tijdschrift (Time) gekocht. Ik zit nu hier dus lekker op het Plaza de Moneda te tikken, en een beetje uit te rusten voor de trip van vandaag.

20:00 vliegtuig ergens boven Argentinië.

Adrie en Peter kwamen langs op het Plaza de Moneda. Na nog een poosje gezeten te hebben zijn we een rondje door de stad gaan lopen en naar het museum van de stad Santiago geweest. Was wel aardig, leuke maquettes van de stad en wat leuke kaartjes van de groei van de stad. Daarna terug naar hotel. We zouden om 15u vertrekken en het busje was er nog niet. Het busje is er ook nooit geweest. Het was 2 keer besteld en herbevestigd maar na wat telefoontjes bleek dat niemand iets wist. Toen hebben Henk en Jose maar 3 taxi's besteld die snel kwamen. Na wat korte strubbelingen om in de taxi te komen kwamen we toch nog voor 16 uur op de luchthaven aan. Bij het inchecken bleek dat Jaro niet op de lijst stond en Jose 2x. Veel gezeur maar na zo'n 3 kwartier waren we dan toch ingecheckt. Stoel allocatie was bijvoorbeeld ook weer echt random. Marcel had stoel 36A gekregen in de roken sectie. Aangezien ik graag bij het raam wilde zitten wilde ik wel ruilen en het roken op de koop toe nemen. De taxfree afdeling was een verrassing. In Santiago waren bijna geen sigaren te krijgen, maar hier kon ik een kist Davidoff no 1 kopen voor een alleszins redelijke prijs. Verder heb ik voor Marieke nog een slof marlboro gekocht. Kon met travellercheques betalen. Had alleen net 1 dollar te weinig, maar gelukkig kon ik er 1 van Jaro overnemen. Zit nu midden tussen de Duitse padvinders op weg naar huis van de jamboree in Chili. Vliegtuig vliegt Santiago, Sao Paulo, Madrid, Frankfurt. Zit op dit moment naast een Duitser uit Borken, vlak bij Enschede. De wereld is klein.

15:00 Madrid, KLM vliegtuig.

Klaar voor het laatste stukje. We zijn onderweg gestopt in Sao Paulo. Daar was het al weer net zo druk als op de heenweg. Het was locale tijd 22:45 en ze hingen er met de benen uit. Er stond bv. in het herentoilet een rij van zo'n man of 10 en er was niet binnen een kwartier aan een kop koffie te komen. Na een flinke wachttijd voor het slot vertrokken we vanuit Sao Paulo naar Madrid, vliegtijd ongeveer 10 uur. We kregen al snel het diner, een smakeloze fettucini. Daarna ben ik snel gaan slapen. Heb denk ik toch wel 5 uur geslapen. Twee uur voor we in Madrid aankwamen werd het licht weer aangedaan en werd het ontbijt geserveerd. Een gebakken eitje en fruit. Een kwartiertje na het ontbijt kreeg ik enorme krampen en toen ik net in Madrid op het toilet zat bleek dat mijn darmen goed van streek zijn. Dat heb ik nu altijd, op vakantie weinig problemen, maar als ik bijna thuis ben begint de ellende.
Om 13u lokale tijd op Madrid geland. Daar hadden we nog een klein probleem op te lossen. We gingen naar de transferbalie om voor de vlucht naar Amsterdam in te checken. Daar werd ons verteld dat we door de douane moesten om gewoon op de normale plaats in te checken. Dit omdat we van luchtvaartmaatschappij switchten. We konden echter nergens de uitgang door de douane naar buiten vinden. Het was onmogelijk om van dit gebied weer door de douane naar Spanje te gaan. Na veel lopen wees een douanebeambte ons de dienstuitgang (verboden voor onbevoegden!) waar we bij een paar metaaldetectorpoortjes kwamen. Daar liepen we doorheen naar buiten. Bij ieder van ons piepte het poortje als een gek en er zaten drie douane beambtes op een stoeltje te wuiven dat we ons daar maar niks van aan moesten trekken.
Hierna liep alles op rolletjes. We checkten in bij de KLM balie, weer door de douane en daarna naar de taxfree winkels. Er was veel keuze en het was er redelijk goedkoop. Heb een flesje parfum voor Marieke en een fles Drambuie voor mezelf gekocht. We waren zo enthousiast in de winkel bezig dat Henk ons kwam halen met de mededeling dat het boarden was begonnen en dat we moesten opschieten.
Eenmaal in het vliegtuig werden we koninklijk behandeld. Wat is er toch een verschil in behandeling op vluchten van een en dezelfde maatschappij. Op de heenweg naar Madrid had ik echt een beetje het gevoel bij een tweederangs maatschappij beland te zijn. Norse stewardessen, zeer matig eten. Maar nu werden we ontvangen met stralende glimlachen. Ik vroeg bij binnenkomst om een Nederlandse krant en die werd me later bij de stoel bezorgd. Eten was goed, we kregen een ijsje na, en alles zeer vriendelijk.
Zo meteen landen we op Schiphol, we zijn een half uur te vroeg dus ik hoop maar dat het afhaalcomite op teletekst heeft gekeken.